2026 KPSS Lisans Tarih Kurtuluş Savaşı Konu Anlatımı
12 hap bilgi · 69 kilit bilgi
Bu sayfada
Bu anlatım, Kuvâ-yi Milliye’den başlayarak Gümrü Antlaşması, Misak-ı Millî, Sakarya Meydan Muharebesi, Büyük Taarruz, Mudanya Ateşkes Antlaşması ve İzmir’in kurtuluşuna uzanan süreci işler. Ayrıca taarruz kararının nasıl alındığı, hazırlıkların nasıl yapıldığı ve savaşın hangi tarihlerde dönüm noktaları oluşturduğu açıklanır.
Giriş
Kurtuluş Savaşı’nın son safhası, dağınık yerel direnişten düzenli ordunun kesin taarruzuna uzanan bir süreçtir. Bu dönemde bir yandan siyasal hedefler belirlenmiş, bir yandan da cephede güç dengesi adım adım değiştirilmiştir. Kuvâ-yi Milliye, düzenli ordu kurulmadan önce direnişi sürdüren yerel millî kuvvetlere verilen addır; bu yapı, mücadelenin ilk taşıyıcısı olmuş, ardından savaşın ağırlığı daha merkezî bir askerî düzene taşınmıştır.
İlk siyasi ve askerî zemin
Misak-ı Millî, son Osmanlı Mebusan Meclisinde kabul edilmiştir. Bu kabul, millî mücadelenin hangi sınırlar ve hangi ilkeler etrafında yürütüleceğini gösteren önemli bir siyasal çerçeve oluşturmuştur. Aynı dönemde Gümrü Antlaşması 3 Aralık 1920’de imzalanmıştır. Bu antlaşma, savaşın farklı cephelerdeki gelişmelerini anlamak için önemlidir; çünkü millî mücadelenin yalnızca batıda değil, başka alanlarda da sonuçlar ürettiği bir döneme işaret eder.
Sakarya’dan sonra güç hazırlığı
Sakarya Meydan Muharebesi 23 Ağustos -13 Eylül 1921 tarihleri arasında yapılmıştır ve bu savaş kazanılmış olsa da Türk ordusu, Yunan ordusunu yok edecek bir durumda değildi. Bu durum, sonraki aşamanın neden uzun bir hazırlık dönemi gerektirdiğini açıklar. Mustafa Kemal Paşa, 6 Mart 1922’de TBMM’nin gizli toplantısında taarruz kararını açıklamış, kararın İsmet Paşa, Fevzi Paşa ve Kâzım Paşa ile paylaşıldığı belirtilmiştir. Taarruz kararı yalnızca üç kişiyle paylaşılmıştır. Bu dönemde Bakanlar Kurulu, Büyük Taarruz için saldırı kararını almıştır ve başkomutanlık yasasının Meclis kararıyla oy birliğiyle süresiz uzatılması da savaşın yönetim boyutunu güçlendirmiştir.
Taarruz öncesi hazırlık
Mustafa Kemal Paşa, taarruz kararını 1922 yılının Haziran ayı ortalarında almıştır. Hazırlıklar gizlilik içinde yürütülmüş, Mustafa Kemal Paşa 19 Ağustos 1922’de Ankara’dan Akşehir’e gitmiştir. Taarruz için kolordular 14 Ağustos 1922’de yürüyüşe geçmiş, subaylar ve askerler eğitimden geçirilmiştir. Türk ordusu, taarruz öncesinde asker sayısını 186.000’e yükseltmiştir. Bu sırada Anadolu’da 200.000 Yunan askeri bulunuyordu. Doğu ve Güney cephelerindeki birlikler Batı Cephesi’ne kaydırılmıştır; böylece asıl ağırlık, belirleyici son karşılaşmanın yaşanacağı hatta toplanmıştır.
Büyük Taarruz ve son hamle
Büyük Taarruz, Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Türk ordusunun Yunan kuvvetlerine karşı başlattığı genel saldırıdır. Taarruz emri Mustafa Kemal Paşa tarafından 26 Ağustos 1922 Cumartesi sabahı verilmiş, Büyük Taarruz 26-30 Ağustos 1922 tarihleri arasında gerçekleşmiştir. Başkomutanlık Meydan Muharebesi 30 Ağustos 1922’de yapılmıştır. Bu safha, ordunun yalnızca saldırıya geçmesi değil, cephedeki sonucu belirleyen kesin askerî üstünlüğü kurması bakımından önem taşır. Büyük Taarruz’un başlangıç tarihi 26 Ağustos 1922’dir.
İzmir’e giriş ve savaşın sonu
Taarruzun ardından Türk ordusu 9 Eylül 1922’de İzmir’e girmiştir. Bu tarih, savaşın askerî bakımdan en görünür sonuçlarından biridir. Yunan ordusunun Anadolu’yu tamamen terk etmesi 18 Eylül 1922’de gerçekleşmiş ve savaşın sona erdiği tarih bu şekilde tamamlanmıştır. Ardından Mudanya Ateşkes Antlaşması 11 Ekim 1922’de imzalanmıştır. Bu gelişme, savaş alanında elde edilen sonucun siyasî ve askerî alanda yeni bir döneme dönüştüğünü gösterir.
Tarih diğer konular
Kurtuluş Savaşı örnek soruları
Bu konudan özgün sorular, doğru cevaplarıyla birlikte. Tam çözüm her sorunun kendi sayfasında.
Başkomutanlık Meydan Muharebesi hangi tarihte kesin zaferle sonuçlanmıştır?
Doğru cevap: 30 Ağustos 1922
Açıklama: Büyük Taarruz 26 Ağustos 1922’de başlamış, 30 Ağustos 1922’de kesin zafer kazanılmıştır.
Şıkları ve tam çözümü görTürkiye Büyük Millet Meclisi hangi tarihte açılmıştır?
Doğru cevap: 23 Nisan 1920
Açıklama: TBMM 23 Nisan 1920’de Ankara’da açılmıştır.
Şıkları ve tam çözümü görAşağıdakilerden hangisi Kurtuluş Savaşı’nın hazırlık döneminde toplanan kongrelerden biri değildir?
Doğru cevap: Lozan Kongresi
Açıklama: Lozan bir kongre değil; savaş sonrası imzalanan barış antlaşmasıdır.
Şıkları ve tam çözümü gör26 Ağustos 1922'de başlayan, 30 Ağustos 1922'de sonuçlanan ve Türk ordusunun İzmir'e ilerleyişini hızlandıran harekât aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: Büyük Taarruz
Açıklama: 26 Ağustos 1922'de başlayan harekât Büyük Taarruz'dur.
Şıkları ve tam çözümü görBu sözlere bakılarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: Ulusal bağımsızlığın kaynağı olarak halk iradesi öne çıkarılmıştır.
Açıklama: Söz, bağımsızlıkta millet iradesini esas alır.
Şıkları ve tam çözümü görBuna göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Doğru cevap: Millî direnişin dayanağının millet iradesi olduğu anlaşılır.
Açıklama: Metin, bağımsızlık iradesinin kaynağını millet olarak gösterir.
Şıkları ve tam çözümü görBuna göre Büyük Taarruz ile İzmir'in kurtuluşu arasındaki ilişki için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: Büyük Taarruz, İzmir'in kurtuluşuna giden askerî süreci başlatmıştır.
Açıklama: Tarih sırası, Büyük Taarruz'un İzmir'in kurtuluşuna giden süreci başlattığını gösterir.
Şıkları ve tam çözümü görMustafa Kemal Paşa, 26 Ağustos 1922 Cumartesi sabahı Türk ordusuna taarruz emrini vermiş; bu harekât 9 Eylül 1922'de Türk ordusunun İzmir'e girmesiyle sonuçlanmıştır. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Doğru cevap: Büyük Taarruz, yaklaşık iki haftalık bir süreçte İzmir'in kurtuluşuyla tamamlanmıştır.
Açıklama: 26 Ağustos – 9 Eylül arası yaklaşık iki haftadır; dolayısıyla A şıkkı doğrudan çıkarılabilir.
Şıkları ve tam çözümü görBüyük Taarruz ve İzmir'in kurtuluşuyla ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: Türk ordusunun İzmir'e girişi, Büyük Taarruz'un başladığı tarihten tam iki hafta önce gerçekleşmiştir.
Açıklama: İzmir'e giriş (9 Eylül), Büyük Taarruz'dan (26 Ağustos) sonra gelir; D şıkkı 'önce' diyerek kronoloji sırasını tersine çevirir.
Şıkları ve tam çözümü görI. Sakarya Meydan Muharebesi 23 Ağustos 1921'de başladı. II. Başkomutanlık Meydan Muharebesi 30 Ağustos 1922'de yapıldı. III. Mudanya Ateşkes Antlaşması 11 Ekim 1922'de imzalandı. Yukarıdaki gelişmelerden hangileri 1922 yılı içinde gerçekleşmiştir?
Doğru cevap: II ve III
Açıklama: 1922 yılı içinde olanlar II ve III'tür.
Şıkları ve tam çözümü gör
Sıkça Sorulan Sorular
Kaynaklar ve içerik denetimi
Bu sayfa yapay zekâ destekli editoryal denetimden geçti.
Bu denetim ne anlama geliyor?- MEBİ TYT Konu Özetleri — Tarih — T.C. Millî Eğitim Bakanlığı