2026 KPSS Lisans Tarih Osmanlı Tarihi Test Çöz

1.

Budin’in doğrudan Osmanlı hâkimiyetine alınmasıyla birlikte bölge yönetimi merkezî yapıya daha sıkı bağlandı. Bu gelişme, Osmanlı’nın Avrupa’daki siyasi nüfuzunu artıran uygulamalardan biri olarak değerlendirilir.

Bu gelişmenin Osmanlı yönetim anlayışı bakımından aşağıdakilerden hangisine işaret ettiği söylenebilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Budin’in doğrudan hâkimiyete alınması, merkeze bağlı yönetimi güçlendiren bir adımdır. Bu nedenle merkezî otoritenin sınır bölgelerinde güçlendirildiği sonucu çıkarılır. B ve C, doğrudan hâkimiyetin tersini veya aşırı yorumunu içerir. E ise Osmanlı’nın ilk kez Anadolu dışına taşındığını söyler; bu, metnin verdiği bilgiyle desteklenmez.

2.

Söğüt’te başlayan beylik yapısı, kurucu Osman’ın adıyla anılan bir devlet kimliği kazanmış ve bu kimlik zamanla hanedan temelli bir siyasî düzene dönüşmüştür. Bu dönüşüm, kuruluş adlandırmasının kişisel kökenini de görünür kılar.

Bu bilgilerden aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Metin, Osmanlı adının kurucu Osman’ın isminden türediğini açık biçimde destekler; bu da adlandırmada kurucu şahsın isminin belirleyici olduğunu gösterir. B ve E verilen bilgilerle uyuşmaz. C ve D ise ters kronoloji kurduğu için yanlıştır.

3.

Osmanlı Devleti, kuruluşunu Söğüt’te gerçekleştirmiş; bağımsız devlet kimliğinin tarih sahnesine çıkışı ise yaygın kabule göre 1299 olarak kabul edilmiştir. Bu iki bilgi, kuruluş mekânı ile siyasî başlangıç zamanının birlikte düşünülmesini gerektirir.

Yukarıdaki bilgilere göre aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Verilen bilgilerde Söğüt kuruluş mekânı, 1299 ise bağımsız devlet kimliğinin tarihidir; bu iki unsur aynı şeyi ifade etmez. B ve C kavramları karıştırır, D anlamsal olarak temelsizdir, E ise kurucu Osman Gazi bilgisiyle çelişir. Bu nedenle doğru cevap A’dır.

4.

Osmanlı Devleti'nin adı, kurucu hükümdarın adından türemiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu adın dayandığı kişidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Kaynakta Osmanlı adının kurucu Osman’ın adından türediği belirtilmektedir. Orhan, Mehmed, Selim ve Murad Osmanlı padişahlarıdır; ancak adın kökeni olarak verilen kişi Osman’dır.

5.

Osmanlı Devleti'nin kuruluşundan Karlofça Antlaşması'na (1699) uzanan süreçte yaşanan aşağıdaki gelişmelerden hangisi bu döneme ait değildir?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

Soru, Osmanlı'nın kuruluşundan Karlofça Antlaşması'na (1699) kadar olan döneme ait gelişmeleri sormaktadır. A şıkkındaki 1299 kuruluşu, B şıkkındaki 1526 Mohaç Muharebesi, C şıkkındaki 1699 Karlofça Antlaşması ve D şıkkındaki İstanbul'un fethi bu zaman dilimine dahildir. E şıkkındaki saltanatın kaldırılması ise 1 Kasım 1922'de TBMM kararıyla gerçekleşmiştir; dolayısıyla 1699 öncesi döneme kesinlikle dahil edilemez. En güçlü çeldirici D şıkkıdır; İstanbul'un fethi (1453) ve Fatih Sultan Mehmed birçok öğrencinin zihninde 'büyük dönüşüm' olarak yer ettiğinden 'istisna' zannedilebilir, ancak o da 1699 öncesindedir ve döneme aittir. Yalnızca E şıkkı zaman diliminin dışındadır.

6.

1526'da Orta Avrupa'daki Osmanlı üstünlüğünde dönüm noktası sayılan ve Osmanlı'nın bölgedeki hâkimiyetini pekiştirdiği meydan muharebesi aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: B

Kaynaklar'a göre 1526'da Orta Avrupa'daki Osmanlı üstünlüğünde dönüm noktası olan muharebe Mohaç Meydan Muharebesi'dir. Çaldıran Muharebesi (1514) yanlış bir yüzyıl ve coğrafya (Doğu Anadolu/İran sınırı) içerdiğinden elenebilir; ancak yüzyıl yakınlığı yüzünden çeldiricidir. Varna Muharebesi (1444) aynı bölgede (Orta-Doğu Avrupa) geçtiğinden en güçlü çeldiricidir; ancak yılı ve işlevi farklıdır. 1683 Viyana Kuşatması ise Osmanlı'nın gerilemeye başladığı döneme denk gelir, zafer değil başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Doğru yanıt yalnızca Mohaç Meydan Muharebesi'dir.

7.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırmıştır. Bu karar, Osmanlı Devleti'nin fiilen sona erişinde doğrudan belirleyici bir dönüm noktası olarak kabul edilir.

Buna göre 1 Kasım 1922 tarihli bu kararın aşağıdakilerden hangisine işaret ettiği söylenebilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Kaynaklarda, TBMM'nin 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırdığı ve bunun Osmanlı Devleti'nin fiilen sona erişinde belirleyici olduğu açıkça verilmektedir. Buradan çıkarılabilecek sonuç, hanedan egemenliğine dayalı Osmanlı siyasî yapısının sona ermesidir. En güçlü çeldirici C'de yer alan cumhuriyetin aynı gün ilan edildiği yargısı ise kapsam hatası taşır; kaynaklarda böyle bir bilgi yoktur ve karar yalnızca saltanatın kaldırılmasına ilişkindir.

8.

"Bir karar ile hanedanın siyasî hükmü kaldırıldı; artık imparatorluğun devamı bu usulle mümkün değildir."

Bu sözlere bakılarak aşağıdaki belgelerden hangisine ulaşılır?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

Alıntı, hanedanın siyasî hükmünün kaldırılmasına ve imparatorluğun sona erişine işaret eder; bu, 1 Kasım 1922'de TBMM'nin saltanatı kaldırma kararıdır. En güçlü çeldirici Kanun-ı Esasî'dir; anayasal düzenle ilişkilidir, fakat saltanatın kaldırılmasıyla aynı olay değildir.

9.

I. 1526'da gerçekleşmesi II. Macar Krallığı ordusunun kesin yenilgisiyle sonuçlanması III. Osmanlı taht kavgası dönemi olarak bilinen yıllara rastlaması Yukarıdakilerden hangileri Mohaç Meydan Muharebesi için doğrudur?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

Mohaç Meydan Muharebesi 1526'da yapılmış ve Macar Krallığı ordusunun kesin yenilgisiyle sonuçlanmıştır; bu nedenle I ve II doğrudur. III yanlıştır; çünkü verilen taht kavgaları dönemi Fetret Devri olup 1402-1413 arasındadır, Mohaç ise 1526'ya aittir.

10.

Aşağıdakilerden hangisi 1 Kasım 1922’de TBMM kararıyla gerçekleştirilen düzenlemenin sonuçları arasında yer almaz?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

1 Kasım 1922’de TBMM saltanatı kaldırmış, bu karar Osmanlı Devleti’nin sona erişinde doğrudan belirleyici olmuştur. Cumhuriyetin ilanı ise 29 Ekim 1923’tedir; bu yüzden doğru seçenek o değildir. En güçlü çeldirici D seçeneğidir; çünkü TBMM’nin karar alması doğrudur, fakat soru sonuç değil doğrudan işlem kapsamı değil, sonuç dışı unsur aramaktadır.