2026 KPSS Lisans Tarih Osmanlı Tarihi Test Çöz

Doğru cevap: A

Metin, Osmanlı adının kurucu Osman’ın isminden türediğini açık biçimde destekler; bu da adlandırmada kurucu şahsın isminin belirleyici olduğunu gösterir. B ve E verilen bilgilerle uyuşmaz. C ve D ise ters kronoloji kurduğu için yanlıştır.

Doğru cevap: E

Soru, Osmanlı'nın kuruluşundan Karlofça Antlaşması'na (1699) kadar olan döneme ait gelişmeleri sormaktadır. A şıkkındaki 1299 kuruluşu, B şıkkındaki 1526 Mohaç Muharebesi, C şıkkındaki 1699 Karlofça Antlaşması ve D şıkkındaki İstanbul'un fethi bu zaman dilimine dahildir. E şıkkındaki saltanatın kaldırılması ise 1 Kasım 1922'de TBMM kararıyla gerçekleşmiştir; dolayısıyla 1699 öncesi döneme kesinlikle dahil edilemez. En güçlü çeldirici D şıkkıdır; İstanbul'un fethi (1453) ve Fatih Sultan Mehmed birçok öğrencinin zihninde 'büyük dönüşüm' olarak yer ettiğinden 'istisna' zannedilebilir, ancak o da 1699 öncesindedir ve döneme aittir. Yalnızca E şıkkı zaman diliminin dışındadır.

Doğru cevap: B

Kaynaklara göre 1526'da Orta Avrupa'daki Osmanlı üstünlüğünde dönüm noktası olan muharebe Mohaç Meydan Muharebesi'dir. Çaldıran Muharebesi (1514) yanlış bir yüzyıl ve coğrafya (Doğu Anadolu/İran sınırı) içerdiğinden elenebilir; ancak yüzyıl yakınlığı yüzünden çeldiricidir. Varna Muharebesi (1444) aynı bölgede (Orta-Doğu Avrupa) geçtiğinden en güçlü çeldiricidir; ancak yılı ve işlevi farklıdır. 1683 Viyana Kuşatması ise Osmanlı'nın gerilemeye başladığı döneme denk gelir, zafer değil başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Doğru yanıt yalnızca Mohaç Meydan Muharebesi'dir.

Doğru cevap: C

Kaynaklara göre Osmanlı Devleti 1299'da kurulmuştur; kaynaklar #378, #548 ve #858'e göre saltanat 1 Kasım 1922'de TBMM kararıyla kaldırılmıştır. 1922 eksi 1299, yaklaşık 623 yıllık bir ömre işaret etmektedir. C şıkkı bu iki olguyu doğru biçimde bir araya getirmektedir. A şıkkı en güçlü çeldiricidedir; Cumhuriyet'in ilânı (29 Ekim 1923) gerçek bir tarihtir, ancak saltanatın kaldırılması 1 Kasım 1922'de gerçekleşmiş olup hanedan varlığının fiilen sona erişi bu tarihle örtüşmektedir, Cumhuriyet ilânıyla değil. D şıkkı saltanat-hilafet kurumlarını birbirine karıştırmaktadır; 1 Kasım 1922'deki karar saltanata yöneliktir, hilafet daha sonra (1924) ilga edilmiştir. E şıkkı ise devletin 1699'da sona erdiğini ileri sürmektedir; oysa Karlofça gerileme döneminin başlangıcını simgeler, devletin sona erişini değil.

Doğru cevap: A

Kaynaklarda, TBMM'nin 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırdığı ve bunun Osmanlı Devleti'nin fiilen sona erişinde belirleyici olduğu açıkça verilmektedir. Buradan çıkarılabilecek sonuç, hanedan egemenliğine dayalı Osmanlı siyasî yapısının sona ermesidir. En güçlü çeldirici C'de yer alan cumhuriyetin aynı gün ilan edildiği yargısı ise kapsam hatası taşır; kaynaklarda böyle bir bilgi yoktur ve karar yalnızca saltanatın kaldırılmasına ilişkindir.

Doğru cevap: E

I. yargı doğrudur; Osmanlı Beyliği’nin kuruluş yılı 1299 kabul edilir. II. yargı da doğrudur; Osman Gazi Osmanlı Devleti’nin kurucusudur. III. yargı da doğrudur; TBMM 1 Kasım 1922’de saltanatı kaldırmış, böylece Osmanlı Devleti sona ermiştir. En güçlü çeldirici olan D seçeneği, II ve III’ü doğru kabul edip I’i dışarıda bırakır; ancak kuruluş yılının 1299 kabul edilmesi açık bir tarih bilgisidir.

Doğru cevap: E

Alıntı, hanedanın siyasî hükmünün kaldırılmasına ve imparatorluğun sona erişine işaret eder; bu, 1 Kasım 1922'de TBMM'nin saltanatı kaldırma kararıdır. En güçlü çeldirici Kanun-ı Esasî'dir; anayasal düzenle ilişkilidir, fakat saltanatın kaldırılmasıyla aynı olay değildir.

Doğru cevap: C

Mohaç Meydan Muharebesi 1526'da yapılmış ve Macar Krallığı ordusunun kesin yenilgisiyle sonuçlanmıştır; bu nedenle I ve II doğrudur. III yanlıştır; çünkü verilen taht kavgaları dönemi Fetret Devri olup 1402-1413 arasındadır, Mohaç ise 1526'ya aittir.

Doğru cevap: A

1526 yılında yapılan ve Macar Krallığı ordusunun kesin yenilgisiyle sonuçlanan savaş Mohaç Meydan Muharebesi’dir. B, C, D ve E Osmanlı tarihinin başka savaşlarıdır; ancak bu yıl ve sonuçla örtüşmez. En güçlü çeldirici C’dir; çünkü Palekanon da önemli bir Osmanlı-Bizans savaşıdır, fakat yılı 1329’dur.

Doğru cevap: E

1 Kasım 1922’de TBMM saltanatı kaldırmış, bu karar Osmanlı Devleti’nin sona erişinde doğrudan belirleyici olmuştur. Cumhuriyetin ilanı ise 29 Ekim 1923’tedir; bu yüzden doğru seçenek o değildir. En güçlü çeldirici D seçeneğidir; çünkü TBMM’nin karar alması doğrudur, fakat soru sonuç değil doğrudan işlem kapsamı değil, sonuç dışı unsur aramaktadır.