2026 TYT Türkçe Fiiller Test Çöz

1.

Türkçede iki ünlü yan yana gelemez; bu nedenle bazı ek birleşmelerinde araya bir harf girer. Bu harfin görevi yalnızca ünlüleri birbirinden ayırmak değildir; ----. Örneğin "-ıyor" eki getirildiğinde kimi sözcüklerin kök ünlüsü daralır ve bu daralmanın tek sorumlusu araya giren sestir.

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

2.

Türkçede bir ek ünlüyle başlıyorsa ve bu ekin getirildiği sözcük de ünlüyle bitiyorsa iki ünlü doğrudan birleşemez. Bu durumu önlemek için araya bir ses girer; dil bilgisinde bu sese kaynaştırma harfi adı verilir. Kaynaştırma harfleri arasında en sık karşılaşılan 'y' sesidir. Bu sesin yalnızca birleştirici bir köprü olmadığı, aynı zamanda yanındaki ünlüyü daralttığı da bilinmektedir. Nitekim "-ıyor" ekindeki 'y', kimi fiil köklerindeki geniş ünlünün daralmasına doğrudan neden olur.

Bu parçada kaynaştırma harfiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

3.

Fiillerde ses olaylarını incelerken, ek ile kök arasındaki ilişki kadar ekin başındaki sesin etkisi de dikkate alınmalıdır. “Oyuyor” ve “söylüyor” örneklerinde, ünlüyle başlayan ekten önce kullanılan unsurun daralmayı başlattığı görülür. Bu unsur, yalnızca sözcüklerin yazımında görülen bir ayrıntı değil, ses değişimini açıklayan temel etkendir. Bu nedenle örnekler değerlendirilirken görev ile biçim birbirinden ayrılmamalıdır.

Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

4.

“Bir fiilde ünlü daralması görülüyorsa bu değişimin ortaya çıkmasında, fiile eklenen unsurun başındaki kaynaştırma sesinin etkisi vardır.” cümlesinden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

5.

“Arıyor” ve “bekliyor” biçimleri incelenirken öğrencilerden biri, daralmanın yalnızca fiilin kökünde gerçekleşen bir değişme olduğunu ileri sürmüştür. Oysa bu örneklerde eklenme sırasında kullanılan yardımcı sesin işlevi göz ardı edilirse açıklama eksik kalır. Ses olaylarını doğru değerlendirmek için ortaya çıkan değişme ile bu değişmeyi doğuran unsur birlikte ele alınmalıdır. Böylece biçim bilgisi ile ses bilgisi arasındaki bağlantı daha açık görülür.

Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

6.

“Fiile eklenen unsurun başında bulunan ses, bazı örneklerde ünlü daralmasını ortaya çıkaran etkendir.” cümlesinin anlamca en yakın karşılığı aşağıdakilerden hangisidir?