2026 TYT Türkçe Cümlenin Ögeleri Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
Bir cümleyi çözümlerken önce yargıyı taşıyan unsuru belirlemek gerekir. Ardından bu yargıyla anlam ilişkisi kuran ve işi yapan ya da durumun konusu olan unsur aranır. Böylece cümlenin kuruluşundaki iki ana görev birbirinden ayrılır.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Parçada önce yargıyı taşıyan, sonra bu yargıyla ilişki kuran unsurun belirlenmesi gerektiği anlatılmıştır. Bu nedenle iki ana görev arasındaki ilişkiyi birlikte veren B doğrudur; A, yardımcı görevleri öne alarak parçanın sırasını değiştirir.
- 2.
“Bir anlatımın kurulabilmesi için çekimli bir eylem ya da ek eylemle çekimlenmiş ad soylu bir sözcük yeterlidir.” cümlesiyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Cümle, anlatımın kurulması için iki tür çekimlenmiş unsurdan birinin yeterli olduğunu bildirir. B bu ortak koşulu verir; A açık yapanı zorunlu sayar, E ise ad soylu unsurla kurulabilme olanağını yok sayar.
- 3.
“Kim, ne?” soruları, cümlede bir işi yapanı veya bir oluşun konusunu bulmaya yardım eder. Ancak bu sorular doğrudan her ögeyi belirlemek için kullanılmaz. Sorunun yöneltildiği unsur ve elde edilen anlam birlikte değerlendirilmelidir.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, söz konusu soruların işi yapanı veya oluşun konusunu bulmaya yardım ettiğini belirtir. A bu bilgiyi kapsamı değiştirmeden verir; B ve E soruların her ögeyi tek başına belirlediğini söyleyerek parçadaki sınırlamayı kaldırır.
- 4.
“Bir sözcüğün cümledeki görevi, tek başına kullanılmasına veya başka sözcüklerle grup oluşturmasına göre değişebilir.” cümlesinden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Cümle, görevin tek sözcükle veya sözcük grubuyla kurulan kullanım bağlamına bağlı olduğunu bildirir. B bu anlamı korur; A ve D kullanım çeşitliliğini yok sayar, C ise görevin cümle içindeki niteliğini göz ardı eder.
- 5.
Cümle çözümlemesinde önce yargıyı taşıyan unsur belirlenir. Daha sonra bu yargıyla anlam bağı kuran unsurun görevi araştırılır. ----. Bu sıra, cümleyi oluşturan görevlerin birbirine karıştırılmasını önler.
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada iki temel unsurun sırasıyla belirlenmesi ve bunların görevlerinin karıştırılmaması anlatılır. A, önceki cümleleri sonuçlandırıp son cümledeki açıklamaya bağlanır; B ve E parçadaki sınırlı açıklamayı genelleştirir.
- 6.
Bir yargıyı taşıyan unsur, cümlenin anlam bakımından merkezinde yer alır. Bu unsurun çekimli olması, cümlenin kuruluşuyla ilgili önemli bir ölçüttür. Buna karşılık cümledeki her sözcük yargıyı taşımaz; bazı sözcükler farklı görevler üstlenir.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Parçada çekimli unsurun cümlenin kuruluşu bakımından önemli bir ölçüt olduğu belirtilmiştir. B bu yargıyı doğrudan karşılar; A ve E cümlede farklı görevlerin bulunabileceği bilgisini tersine çevirir.
- 7.
Bir cümlede işi yapan unsur ile işi bildiren unsur aynı şey değildir. İlki, yargının yöneldiği varlığı veya durumu anlam bakımından karşılayabilir; ikincisi ise işi, hareketi ya da yargıyı bildirir. Bu ayrım, cümle çözümlemesinde görevlerin karıştırılmasını önler.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Parça, işi yapan unsurun işlevini ve işi bildiren unsurun yargıyla ilişkisini açıklar; ancak yapan unsurun her cümlede açıkça yazıldığını söylemez. D bu nedenle parçadan çıkarılamaz. A, B, C ve E parçadaki bilgilerle uyumludur.
- 8.
Cümle, yalnızca yan yana getirilmiş sözcüklerden oluşmaz; bir düşünceyi veya duyguyu eksiksiz anlatması gerekir. Bu anlatımın kurulabilmesi için çekimli bir unsurun bulunması yeterlidir. Sözcüklerin cümledeki görevleri ise tek tek ya da gruplar hâlinde belirlenebilir.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Parçada cümlenin eksiksiz anlam taşıması ve kuruluş için çekimli bir unsurun yeterli olması vurgulanmıştır. B ikinci cümledeki bilgiyi doğru aktarır; A cümlenin anlam bütünlüğünü, C ise sözcük gruplarının görev üstlenebileceğini yok sayar.
- 9.
Türkçe dersinde “Geldi.” sözü, tek başına bir ileti taşır. “Deniz geldi.” sözünde aynı ileti, iki ayrı unsurun ilişkisiyle kurulur. Çözümleme yapılırken önce bildirimi taşıyan çekimli yapıya, ardından onunla bağlantı kuran bölüme bakılır. Böylece sözcüklerin cümle içindeki yeri, tek başına taşıdıkları anlamdan ayrı olarak değerlendirilir.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, “Geldi.” örneğiyle tek unsurun yeterli olabildiğini; “Deniz geldi.” örneğiyle de parçalar arasındaki bağın önemini gösterir. Bu nedenle çözümlemede bütün ile parçalar arasındaki ilişki birlikte ele alınmalıdır. B seçeneği, tek sözcüklü örneği göz ardı ederek zorunluluk yüklediği için yanlıştır.
- 10.
“Koştu.” sözü, tek başına tamamlanmış bir bildirim taşıdığı için cümle sayılır. Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
“Koştu.” örneği, tek bir çekimli fiilin tamamlanmış anlatım kurabildiğini gösterir. Bu nedenle özneyle birlikte ikinci bir parçanın mutlaka bulunması gerekmez. B seçeneği, temel ögeleri her durumda birlikte zorunlu sayarak en güçlü yanılgıyı oluşturur.