2026 TYT Felsefe Ahlak Felsefesi Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
Kant’ın ödev ahlakı tartışmaları, davranışları yönlendiren ölçütlerin yalnızca alışkanlık olarak benimsenmemesi gerektiğini gösterir. Bu bağlamda kuralların kendisini sıralamakla yetinmeyen, onların anlamını ve dayanağını sorgulayan bir inceleme alanı ortaya çıkar. Böyle bir alan, günlük davranış yargılarını hazır biçimde aktarmak yerine bunları temellendirmeye çalışır. Bu nedenle ahlaki yaşamda kullanılan kurallar ile bu kurallar üzerine yürütülen felsefi inceleme aynı şey değildir.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, davranış kurallarını sıralamaktan çok onların anlamını ve dayanağını sorgulayan alanı anlatmaktadır. Bu alan ahlakı felsefi açıdan ele alan disiplindir. Ahlakın kurallar bütünü olması, etik kavramının kurallar bütünü sayılması anlamına gelmez.
- 2.
Kant’ın yaklaşımında bir davranışın ahlaki niteliği, kişinin karşılaştığı durumda nasıl karar verdiğiyle birlikte düşünülür. Kişi, dışarıdan zorlandığı için değil, kendi iradesiyle bir eylemi seçtiğinde kararının öznesi olur. Ancak kararın öznesi olmak, ortaya çıkan sonuçlardan bağımsız kalmak anlamına gelmez. Bu nedenle ahlaki değerlendirme, seçme ile seçimin sonuçlarını üstlenme arasındaki bağı dikkate alır.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, kişinin kendi iradesiyle yaptığı seçimin öznesi olduğunu ve bu seçimin sonuçlarından bağımsız kalamayacağını belirtmektedir. Bu iki düşüncenin birlikte sonucu, bireyin seçtiği eylemin sonuçlarını üstlenmesidir. Özgürlük seçimle, sorumluluk ise sonuçları üstlenmeyle ilgilidir; Kant’ın ölçütü de kişiden kişiye değişmez.
- 3.
Kant'ın ahlak düşüncesinde bir davranışın değerlendirilmesi, yalnızca ortaya çıkan sonuca bakılarak yapılmaz. Davranışı gerçekleştiren kişinin seçimi ve bu seçimin doğurduğu sonuç arasındaki ilişki de dikkate alınır.
Buna göre Kant'ın yaklaşımı, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılmasını sağlar?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Parçada seçim ile ortaya çıkan sonuç arasındaki ilişki birlikte ele alınmaktadır. Bu nedenle bireyin yaptığı seçimin sonuçlarını üstlenmesi gerekir. Sonucu tek ölçüt sayan ifade ise parçadaki değerlendirme çerçevesini daraltmaktadır.
- 4.
İstanbul'da bir okulun davranış kuralları, öğrencilerin uyması beklenen ilkeleri belirler. Bu ilkeler, günlük yaşamda neyin uygun görüldüğünü düzenler. Aynı konu üzerine düşünen felsefeci ise bu kuralların anlamını ve dayanaklarını sorgular.
Bu parçaya göre, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Parçada okul kurallarının davranışları düzenlediği belirtilmektedir. Bu anlatım, ahlakın kurallar bütünü olduğunu destekler; felsefi inceleme ise ayrı bir disiplinin görevidir.
- 5.
Aşağıdaki yargılardan hangileri verilen kavram tanımlarıyla uyuşmaktadır? I. Özgürlük, bireyin kendi iradesiyle eylemlerini seçmesidir. II. Sorumluluk, bireyin seçimlerinden bağımsız bir niteliktir. III. Ahlak sözcüğü, huy ve karakter anlamına gelir.
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Özgürlük, bireyin kendi iradesiyle seçim yapmasıdır; ahlak kavramı da huy ve karakter anlamı taşır. Sorumluluk ise seçimlerden bağımsız değil, seçimlerin sonuçlarını üstlenmeyle ilgilidir.
- 6.
Bir öğretmen, öğrencilerinden okul kurallarını yalnızca ezberlemelerini değil, bu kuralların hangi davranışları düzenlediğini tartışmalarını ister. Öğrenciler böylece mevcut ilkeleri uygulamanın yanında onların anlamını da sorgular. Bu yaklaşım, kurallarla kurallar üzerine düşünmeyi birbirinden ayırır.
Bu parçadan aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, davranış kurallarını uygulamakla bu kuralların anlamını sorgulamayı ayırmaktadır. Bu ayrım, ahlak ile etiğin farklı işlevlere sahip olduğunu gösterir; kuralları ortadan kaldırma sonucu ise desteklenmez.
- 7.
Kant, farklı kişilerin aynı davranış hakkında farklı ölçütler kullanmasını evrensel bir ahlak yasası açısından yeterli görmez. Ona göre ahlaki değerlendirmede kullanılacak ölçüt, kişiden kişiye değişmeden ortak bir geçerliliğe sahip olmalıdır.
Buna göre Kant'ın yaklaşımını aşağıdaki yargılardan hangisi en doğru biçimde ifade eder?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Kant'ın evrensellik anlayışı, ahlak yasasının kişilere göre değişmemesini gerektirir. Bu nedenle ortak geçerlilik taşıyan ölçüt doğru yorumdur; kişisel huy veya sonuca indirgeme yaklaşımın kapsamını bozar.
- 8.
I. Etik, kurallar bütününü ifade eder. II. Kant'a göre evrensel ahlak yasasının ölçütü herkes için geçerli olmalıdır. III. Sorumluluk, bireyin seçimlerinin sonuçlarını üstlenmesidir. Yukarıdakilerden hangileri doğrudur?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
D, Kant'ın evrensel ölçüt anlayışıyla sorumluluğun seçim sonuçlarını üstlenme anlamına dayanır. A, etik ile ahlakın görev alanlarını karıştırdığı için yanlıştır; etik, kurallar bütünü değil, ahlakı felsefi açıdan ele alan disiplindir.
- 9.
“Kendi iradesiyle” karar veren bir kişinin, kararının doğurduğu sonuçları kabul ettiği görülmektedir. Bu tutum aşağıdakilerden hangisine işaret etmektedir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
E, bir kişinin yaptığı seçimin doğurduğu sonuçları kabul etmesini ifade eder. B karar verme sürecini anlatır; ancak sonuçları üstlenme, seçimin kendisinden farklı bir ahlaki sorumluluk boyutudur.
- 10.
Ahlakı, “felsefi açıdan ele alan disiplin” olarak inceleyen yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
B, ahlakı felsefi açıdan ele alan disiplindir. C, kurallar bütününü ifade eder; bu nedenle felsefi inceleme disiplininin adı değildir. Diğer kavramlar da verilen tanımla örtüşmez.