2026 TYT Biyoloji Ekosistem Ekolojisi Test Çöz

1.

Ankara'da 2024 yılında kurulan üç akvaryumda yalnızca marul, çekirge ve kurbağa kullanılmıştır. Her akvaryumda ışık, sıcaklık ve su miktarı sabit tutulmuş; yalnızca marul miktarı değiştirilmiştir. Deney 1: 20 g marul → 8 g çekirge artışı Deney 2: 40 g marul → 16 g çekirge artışı Deney 3: 60 g marul → 24 g çekirge artışı

Buna göre bu düzeneğin bağımsız değişkeni aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

Düzenekte araştırmacının değiştirdiği tek unsur marul miktarıdır; çekirge ağırlık artışı ölçülen sonuçtur. Su, ışık ve kurbağa sayısı sabit tutulduğundan bağımsız değişken olamaz. C bağımlı değişkeni, A ve D kontrol değişkenlerini, B ise düzenekte değiştirilmeyen bir unsuru belirtir.

2.

İzmir'de 2023 yılında üç kapalı düzende marul, çekirge ve kurbağa bulundurulmuştur. Düzeneklerde yalnızca kurbağanın varlığı değiştirilmiştir. Deney 1: Kurbağa yok → 18 g çekirge Deney 2: Kurbağa var → 7 g çekirge

Bu sonuçlara göre ölçülen bağımlı değişken aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: D

Deney sonunda sayısal olarak ölçülen sonuç çekirge miktarıdır. Kurbağa varlığı araştırmacının değiştirdiği koşuldur; diğer unsurlar düzenek koşullarıdır. Bu nedenle A bağımsız, B, C ve E ise ölçülen sonuç değildir.

3.

Bursa'da 2022 yılında aynı büyüklükteki iki kapalı ekosistemde marul, çekirge ve kurbağa kullanılmıştır. İlk düzende maruldan çekirgeye, çekirgeden kurbağaya madde aktarımı izlenmiş; ikinci düzende yalnızca marul ve çekirge bulundurulmuştur. Deney 1: Üç canlı birlikte → iki beslenme aktarımı Deney 2: İki canlı birlikte → bir beslenme aktarımı

Bu iki düzenek birlikte değerlendirildiğinde, en yalın beslenme dizisinin yapısı aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

İlk düzende üç canlı arasında üretici kaynağından otçula, oradan etçile uzanan iki aktarım görülür. Bu yapı en yalın beslenme dizisini verir. D, A ve B canlıların beslenme rollerini; C ise üretici sayısını değiştirerek düzenekteki yapıyla çelişir.

4.

Antalya'da 2021 yılında hazırlanan iki düzende marul, çekirge ve kurbağa kullanılmıştır. Kurbağanın çekirge tüketimi gözlenmiş, marul ve çekirge miktarları başlangıçta eşit tutulmuştur. Deney 1: Kurbağa yok → çekirge artışı 12 g Deney 2: Kurbağa var → çekirge artışı 4 g

Buna göre kurbağanın beslenme düzeyiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

Kurbağa çekirgeyi tükettiği için otçulla beslenen etçil canlı konumundadır. Bu nedenle C sonucuna ulaşılır; B bitkiyle beslenen canlılar için, A ve D farklı işlevler için, E ise tek bir beslenme basamağını belirtmeyen bir yapı için kullanılır.

5.

Konya'da 2020 yılında kurulan düzende yalnızca marul ve çekirge kullanılmıştır. Başlangıçta çekirge bulunmadığı hâlde marul miktarı 30 g'dan 18 g'a düşmüştür. Deney 1: Çekirge yok → marul azalması 12 g Deney 2: Çekirge var → marul azalması 20 g

Bu düzende marulla beslenen canlı aşağıdakilerden hangisi olarak adlandırılır?

Çözümü gör

Doğru cevap: B

Marulla beslenen canlı bitkisel kaynak tükettiğinden birincil tüketici olarak adlandırılır. C bu canlıyı yiyen düzeyi, diğerleri ise farklı biyolojik rolleri belirtir.

6.

İstanbul'da 2019 yılında iki özdeş ortamda marul, çekirge ve kurbağa kullanılmıştır. Birinci ortamda çekirgelerin marulla, kurbağaların çekirgelerle beslenmesi izlenmiş; ikinci ortamda kurbağalar çıkarılmıştır. Deney 1: Marul → çekirge → kurbağa → çekirge sayısı 14 Deney 2: Marul → çekirge → kurbağa yok → çekirge sayısı 31

Bu sonuçlar, kurbağanın beslenme zincirindeki konumu bakımından aşağıdakilerden hangisini gösterir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Kurbağanın yokluğunda çekirge sayısının artması, kurbağanın çekirgeyi tükettiğini gösterir. Çekirge bitkisel kaynakla beslenen ilk tüketim düzeyinde olduğundan kurbağa onu tüketen etçil konumundadır. C çekirgeye, B ve D farklı rollere, E ise canlı değil bütünü ifade eder.

7.

Kayseri'de 2018 yılında hazırlanan kapalı düzende buğday ve fare kullanılmıştır. Farelerin buğdayla beslendiği gözlenmiştir. Deney 1: Buğday → fare → fare sayısı arttı

Buğdayla beslenen fare, besin zincirinde aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: B

Fare bitkisel kaynak olan buğdayla beslendiği için birincil tüketicidir. Diğer ifadeler farenin bu beslenme rolünü karşılamaz.

8.

Adana'da 2017 yılında iki özdeş düzende yonca, tavşan ve tilki kullanılmıştır. Birinci düzende üç canlı birlikte tutulmuş, ikinci düzende tilki çıkarılmıştır. Deney 1: Yonca → tavşan → tilki → tavşan sayısı 9 Deney 2: Yonca → tavşan → tilki yok → tavşan sayısı 22

Bu deneyde tilkinin beslenme düzeyiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi kesin olarak söylenebilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

Tilkinin çıkarılması tavşan sayısını artırdığı için tilkinin tavşanı tükettiği anlaşılır. Tavşan bitkisel kaynakla beslenen birincil tüketici olduğundan tilki, onu tüketen ikincil tüketicidir. A tavşanın, D ve E farklı rollerin, B ise canlıdan farklı bir yapının tanımıdır.

9.

2024 yılında Karaova ekosistem modeli üzerinde yürütülen gözlemde, aynı miktarda bitki bulunan bölmelere farklı canlılar yerleştirilmiştir. Canlıların 24 saatlik beslenme ilişkileri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir. Deney 1: Bitki + çekirge → Çekirge bitkiyi tüketti Deney 2: Bitki + kurbağa → Kurbağa bitkiyi tüketmedi Deney 3: Bitki + çekirge + kurbağa → Kurbağa çekirgeyi tüketti

Buna göre kurbağanın bu besin zincirindeki trofik düzeyi aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: D

Kurbağa, tabloda bitkiyle beslenen çekirgeyi tüketmektedir. Bitkiyle beslenen çekirge birincil tüketici olduğundan, onu yiyen kurbağa ikincil tüketici olur. A bitkiyle doğrudan beslenen canlıları belirtir; B ve E ise tabloda gösterilmeyen farklı beslenme rolleridir. C ise kurbağayı üretici basamağına yerleştirerek tüketim ilişkisini göz ardı eder.

10.

“Deney 1”de aynı miktarda üretici madde bulunan kaplara X ve Y canlıları farklı oranlarda eklenmiştir. X’in üretici maddeyi tükettiği, Y’nin ise X’i tükettiği gözlenmiştir. Deney 1: yalnız X → üretici maddede azalma Deney 2: yalnız Y → değişiklik yok Deney 3: X ve Y birlikte → üretici maddede azalma, X sayısında azalma

Buna göre X canlısının besin zincirindeki konumu aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

X canlısı doğrudan üretici maddeyle beslendiği için üreticiden sonra gelen ilk tüketim basamağındadır; X’i tüketen Y ise sonraki basamağı temsil eder. Bu nedenle C uygundur. D, X’i tüketen canlıya ait düzeyi gösterir; E, A ve B ise deneydeki beslenme ilişkisini karşılamaz.