2026 KPSS Ortaöğretim Türkçe Yazım Kuralları Konu Anlatımı

Genel Çerçeve

Yazım kuralları, bir sözcüğün nasıl yazılacağını belirlerken yalnızca biçime değil, anlam ve görev farkına da bakar. Aynı ses dizisi, kimi zaman ayrı yazılan bir sözcük, kimi zaman bitişik yazılan bir ek olabilir. Büyük harf kullanımı da sözcüğün cümledeki yerine ve özel ad olup olmamasına göre değişir.

Büyük Harfle Başlayan Durumlar

Cümleler ve dizeler büyük harfle başlar. Cümle içinde tırnak ya da yay ayraç içine alınan bağımsız bir cümle de kendi başında büyük harfle yazılır; çünkü bu bölüm, ana cümleye bağlı görünse bile anlamca ayrı bir cümledir. Kişi adından önce ya da sonra gelen unvan, saygı sözü, rütbe ve lakaplar da büyük harfle başlar. Bu yüzden adın yanında kullanılan bir hitap sözü, sıradan bir tür adı gibi değil, özel bir unvan gibi değerlendirilir.

Özel Adlar ve Kurum Adları

Birden fazla sözcükten oluşan yer adları özel addır ve her önemli sözcüğü büyük harfle yazılır. Kurum, kuruluş ve kurul adlarında da aynı anlayış geçerlidir; adı oluşturan önemli sözcüklerin baş harfi büyük olur. Buna karşılık özel ada dâhil olmayan tür adları küçük harfle başlar. Yani bir adın özel ad mı yoksa genel tür adı mı olduğu, ilk harfin nasıl yazılacağını doğrudan belirler.

Tarih ve Kesme İşareti

Belirli bir tarih bildiren sayı ile ek arasında kesme işareti kullanılır. Burada kesme işareti, sayıyı takip eden eki ayırır; çünkü sayı tarih bildirdiğinde özel bir kullanım alanına girer. Özel adlara getirilen çekim ekleri de kesme işareti ile ayrılır. Ancak özel ada getirilen yapım ekleri ve bu yapım eklerinden sonra gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılmaz. Bu ayrımda önemli nokta, ekin adın anlamını değiştirip değiştirmemesidir.

Ayrı ve Bitişik Yazılan Ekler

Bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır ve te/ta biçiminde yazılamaz; buna karşılık bulunma durumu eki olan -de/-da/-te/-ta sözcüğe bitişik yazılır. Aynı ayrım ki için de geçerlidir: bağlaç olan ki ayrı yazılır, sıfat ya da ilgi zamiri yapan -ki ise bitişik yazılır. Soru eki mi/mı/mu/mü de kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır, büyük ünlü uyumuna uyar ve kendinden sonra gelen eklerle bitişik yazılır. Bu yapılarda görev belirleyicidir; biçim aynı görünse de sözcük mü ek mi olduğu yazımı değiştirir.

Ses Uyumları ve Yumuşama

Bir Türkçe sözcükte büyük ünlü uyumuna göre kalın ünlüden sonra kalın, ince ünlüden sonra ince ünlü gelir. Bu düzen, sözcükteki ünlülerin birbiriyle uyumlu olmasını sağlar. Ünsüz yumuşamasında ise süreksiz sert ünsüzlerle biten sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında son sesleri değişir; p, ç, t, k sırasıyla b, c, d, g/ğ olur. Bu nedenle sözcüğün kökü ile ek aldığındaki biçimi aynı görünmeyebilir. Yazımda sözcüğün çıplak hâli değil, ekle birlikte aldığı biçim önem kazanır.

Satır Sonunda Bölme

Bir satıra sığmayan sözcükler, satır sonunda yalnızca hecelerine uygun biçimde bölünür. Bölme yapılırken sözcük keyfî olarak ortadan kesilmez; hece sınırı esas alınır. Bu kural, yazının okunmasını kolaylaştırır ve sözcüğün parçalanmış görünmesini engeller.