2026 KPSS Ortaöğretim Türkçe Sözcükte Anlam Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
Yazar, bir nesneyi anlatırken onu yalnızca adıyla vermekle yetinmez; çoğu zaman biçimini, rengini ya da sayısını da belirtir. Böylece okurun zihninde beliren görüntü daha belirgin hâle gelir. Özellikle betimleyici anlatımlarda bu tür sözcükler metnin etkisini artırır. Sayı ve ölçü bildiren sözler ise başka bir görev üstlenir.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, bir yandan renk, biçim, durum gibi nitel yönleri; öte yandan sayı ve ölçü bildiren nicel yönleri ayırır. Bu nedenle asıl anlatılmak istenen, nitel ve nicel sözcüklerin farklı işlevler üstlenmesidir. En güçlü çeldirici C’dir; çünkü metin, anlatımın etkisinden söz ederken terim anlamla karıştırılabilir, ancak burada alan adı değil, nitelik-miktar ayrımı vardır.
- 2.
Bir sözcük, kimi zaman ders kitabında başka, günlük konuşmada başka bir değer taşır. Alan adı olarak kullanıldığında o sözcüğün anlamı daralır ve belirginleşir. Bu yüzden bağlam, anlamı tanımada önemli bir ölçüttür. Özellikle aynı sözcük, farklı cümlelerde farklı işlevlerle karşımıza çıkabilir.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Parça, bağlamın anlamı belirlediğini, aynı sözcüğün farklı cümlelerde farklı işlevler kazanabildiğini ve alan adı olarak kullanımda anlamın belirginleştiğini söylüyor. Ancak sözcüklerin her zaman bütün cümlelerde aynı anlamı taşıdığına ilişkin bir yargı yoktur; hatta parça bunun tersini düşündürür. En güçlü çeldirici B’dir; çünkü parçada doğrudan yer alan bir düşünceyi doğru yönde yineler.
- 3.
Dil, yalnızca nesneleri adlandıran bir araç değildir; düşüncenin sınırlarını da belirler. Bir kavramın adını öğrenen kişi, çoğu zaman o kavramı başkalarından ayırmaya başlar. Bu nedenle sözcüklerin anlam ilişkileri, anlatımın temelini oluşturur. Aynı varlığı farklı yönlerden gösteren sözcükler kimi zaman birbirini tamamlar, kimi zaman da karşıt bir yapı kurar.
Bu parçadan aşağıdaki yargıların hangisine ulaşılamaz?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Parça, dilin düşünceyle ilişkisini ve anlam ilişkilerinin anlatımdaki yerini açıklar; somut-soyut sözcükler arasında önem sıralaması yapmaz. Bu yüzden E’ye ulaşılamaz. En güçlü çeldirici C’dir; çünkü parçada 'tamamlar' ve 'karşıt' karşıtlığı vardır, fakat bu ifade doğrudan parçada var olan bir gözlemi genelleştirir, yanlış değildir ama sorulan şey değildir.
- 4.
Sözcüklerin ilişkisini kurarken önce benzerlik, sonra karşıtlık, ardından da aynı anlamı taşıyıp taşımama durumuna bakılır. Bu sırayı bilen öğrenci, cümledeki anlam bağlantılarını daha hızlı çözer. Çünkü anlam sorularında küçük bir ayrıntı, büyük bir yanılgıyı önleyebilir. Özellikle yazılışları farklı olan ama kullanımı aynı çizgide ilerleyen sözler dikkat ister.
Bu parçaya göre sözcükte anlam sorularını çözerken öncelikle aşağıdakilerden hangisine dikkat edilmelidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Parça, anlam ilişkilerini çözerken önce benzerlik, sonra karşıtlık ve anlam birlikteliğinin ayırt edilmesini vurguluyor. Bu nedenle D doğrudur. En güçlü çeldirici C’dir; çünkü 'aynı anlam' ifadesi eş anlamlılıkla bağlantılıdır, fakat parça yalnızca aynı anlamı değil, ilişkilerin sırasını da önemser.
- 5.
Bir sözcük, kimi zaman sözlükteki ilk karşılığının dışına çıkar; bunu, benzetme ya da ilgiden doğan yeni bir kullanım izler. Öte yandan kimi sözcükler, bir dersin, bir sanatın ya da bir mesleğin içinde, herkese açık genel anlamlarından ayrılıp dar ve kesin bir içerik kazanır. Bu iki durum, anlamın tek bir çizgide ilerlemediğini gösterir. Okur, bir sözcüğün hangi yoldan yeni anlam kazandığını ayırt edebilirse metni daha sağlıklı yorumlar.
Bu parçada sözü edilen iki durumun ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada iki ayrı durum anlatılmaktadır: Bir sözcüğün benzetme ya da ilgi yoluyla temel anlamından uzaklaşıp yeni bir anlam kazanması ve bir sözcüğün bir bilim, sanat ya da meslek alanında özel ve belirli bir kavramı karşılaması. Bu iki durumda da sözcüğün anlamı kullanım alanına göre değişmektedir; bu nedenle doğru cevap A’dır. En güçlü çeldirici D’dir; çünkü eş anlamlı sözcükleri düşündürür, ancak parçada yazılışları farklı olup anlamları aynı olan sözcüklerden söz edilmemektedir.
- 6.
“Bir öyküyü bitirdikten sonra, kahramanın ağzından anlatılan bölümleri yeniden okuyup ilk izlenimimi değiştirdim.” Bu cümlede anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Cümlede, yeniden okumanın ilk izlenimi değiştirdiği ve bakış açısını yenileyebildiği anlatılmaktadır. En güçlü çeldirici A yanlıştır; çünkü cümle ilk izlenimin her zaman doğru olduğunu değil, değişebildiğini söylemektedir.
- 7.
“Bu kadar erken yola çıkarsak trafiğe yakalanmayız.” cümlesinde kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Cümlede kesinlik değil, bir koşul ve buna bağlı beklenti vardır. En güçlü çeldirici A yanlıştır; çünkü cümle garanti değil, olasılık bildirmektedir.
- 8.
Bir sözcük, kullanıldığı cümleye göre farklı çağrışımlar kazanabilir. Örneğin “ince” sözcüğü, “ince bir ip” sözünde fiziksel bir niteliği belirtirken “ince bir davranış” sözünde beğeni ve takdir içeren bir anlam taşır. Bu nedenle sözcüklerin olumlu ya da olumsuz değerini belirlerken yalnızca sözlükteki ilk anlamlarına bakmak yeterli değildir. Anlamın kazandığı yön, çoğu zaman cümlenin bütününden anlaşılır.
Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, sözcüklerin çağrışım değerinin cümledeki kullanıma göre değişebileceğini belirtmektedir. B seçeneği ise parçadaki “sözlükteki ilk anlamın her durumda korunmadığı” düşüncesiyle çelişir.
- 9.
Bir sözcüğün gerçek anlamı, onun sözlükteki temel anlamıdır. Ancak sözcükler, anlatımı zenginleştirmek amacıyla bu temel anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanabilir. ----. Bu tür kullanımlarda sözcüğün anlamını belirleyen şey, cümlede kurduğu ilgi veya benzetmedir.
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
İlk iki cümlede temel anlamdan uzaklaşma anlatılmış, son cümlede de ilgi veya benzetme vurgulanmıştır. Bu akışı tamamlayan ifade mecaz anlamın oluştuğunu bildiren A seçeneğidir; diğerleri farklı anlam ilişkilerine yönelmektedir.
- 10.
“Bu açıklama, konuyu aydınlatmaktan çok kafamı karıştırdı.” cümlesinde anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Cümlede “aydınlatmak” ve “kafayı karıştırmak” karşıt yönlü bir anlatım içinde kullanılmıştır. Buna göre açıklamanın beklenen açıklığı sağlamadığı söylenebilir; cümle açıklamanın kesinlikle gereksiz olduğunu bildirmez.