2026 KPSS Ortaöğretim Türkçe Ses Bilgisi Test Çöz

1.

Dil bilgisinde kimi başlıklar tek başına değil, birbiriyle ilişkili biçimde öğretilir. Bu yüzden öğrenci, bir yandan anlam ilişkisi kuran unsurları tanırken bir yandan da yazım biçimlerine dikkat eder. Özellikle konuşmada sık geçen bazı küçük sözcüklerin ayrı mı bitişik mi yazıldığı karıştırılabilir. ---- Bu ayrımın kavranması, yazımda yapılan birçok hatayı en baştan azaltır.

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Parçada sözcüklerin ayrı mı bitişik mi yazıldığı anlatılıyor ve ardından bunun yazım hatalarını azalttığı belirtiliyor. Bu akışı en iyi sürdüren seçenek, bağlaç olan "de/da" ile ek olan "-de/-da" ayrımını vurgulayan A'dır. En güçlü çeldirici D yanlıştır; çünkü soru eki ayrı yazılır, bitişik yazılmaz. D seçeneği gerçek bir yazım unsurunu içerir, ancak kuralı ters çevirdiği için bu bağlamda savunulamaz.

2.

Ses düzeni, yazım kadar dikkat gerektirir. Bir sözcük ek aldığında kök ile ek arasındaki sınır her zaman aynı kalmaz; kimi zaman sözcüğün son ünsüzü yumuşar, kimi zaman da ünlü uyumu yeni biçimi belirler. Ayrıca özel adlara getirilen eklerin yazımı da ayrı bir dikkat alanıdır. Bu yüzden tek bir konu başlığı gibi görünse de ses bilgisi, farklı kuralları birlikte düşünmeyi zorunlu kılar.

Bu parçaya göre ses bilgisiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

Parçada ses bilgisinin ek alırken ortaya çıkan biçim değişiklikleri, ünlü uyumu ve özel adlara gelen ekler açısından dikkat gerektirdiği söyleniyor; ayrıca bu alanın birden çok kuralı birlikte düşündürdüğü belirtiliyor. Buna karşılık E, ses bilgisi kurallarının yalnızca yazım yanlışlarını açıklamak için var olduğunu ileri sürer; bu, parçada yoktur ve aşırı bir genellemedir. En güçlü çeldirici A'dır; çünkü parçada açıkça söylenmiştir, bu nedenle yanlış değildir.

3.

Bir sözcükteki ünlü dizilişi, kulağa yalnızca ahenk vermez; sözcüğün Türkçe kökenli olup olmadığını düşündürür. Bu nedenle dildeki birçok ses olayı, biçim ile köken arasındaki ilişkiyi de görünür kılar. Öğrenci, bir örneğin doğru yazılıp yazılmadığını değerlendirirken tek bir kurala değil, bazen birkaç ses özelliğine birlikte bakmak zorunda kalır.

Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

Parçada ünlü dizilişinin ipucu vermesi, ses olaylarının biçim-köken ilişkisini göstermesi ve değerlendirmede birden çok kurala bakılması anlatılıyor. Türkçe kökenli olmayan sözcüklerin Türkçede bulunabileceği de A ve B'nin doğal sonucudur. Ancak ses bilgisinin yalnızca sözlük anlamını açıklamak için kullanıldığına dair bir ifade yoktur. En güçlü çeldirici D'dir; çünkü parça doğrudan söylemese de bu düşünceye kapı aralar, fakat yine de açıkça değinilen bir yargı değildir.

4.

Yerel gazeteler, bir kentin hafızasını yalnızca olayları sıralayarak değil, küçük ayrıntıları kaydederek de oluşturur. Bir semtte açılan yeni bir atölye, bir okulun onarımı ya da bir parkın kapanması; ilk bakışta sıradan görünse de yerel yaşamın ritmini gösterir. Bu nedenle gazetecilikte ayrıntı, haberin süsü değil, onun dayanağıdır.

Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

Çözümü gör

Doğru cevap: D

Parça, küçük ayrıntıların ve sıradan görünen olayların yerel habercilikte önemli olduğunu söyler; bu nedenle yalnızca büyük olayların haber değeri taşıdığı yargısına ulaşılamaz. En güçlü çeldirici C'dir; çünkü parçada bu yargı açıkça desteklenir, ancak soru "ulaşılamaz" dediği için yanlış seçenek olarak uygun değildir.

5.

Kütüphanede çalışanlar, yeni gelen bağışları önce ayırır, sonra katalog numarasına göre yerleştirir. Nadir bulunan kitaplar, güvenlik kontrolünden geçmeden raflara çıkarılmaz. Bu nedenle işlem sırası bozulduğunda, bütün düzen aksar. ----

Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

Parçada işlem sırası, kataloglama ve düzen arasında neden-sonuç ilişkisi kurulmaktadır. C seçeneği bu akışı tamamlar. En güçlü çeldirici D'dir; ancak parçada kitapların doğrudan okuma salonuna taşınmadığı, önce ayrılıp kataloglandığı açıkça belirtilmiştir.

6.

I. Ankara'ya ilk kez 2019'da geldim. II. Bu yılki seminerde konuşmacı çok hazırlıklıydı. III. Kitabın kapağı yıpranınca yenisini aldık. IV. Soru mu zor, yoksa süre mi kısaydı? V. Gözlüklerini masaya koyup dışarı çıktı.

Numaralanmış cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşamasına uğramış bir sözcük vardır?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

III numaralı cümlede 'kapak' sözcüğü 'kapağı' biçiminde ünlüyle başlayan ek aldığı için ünsüz yumuşamasına uğramıştır. I numaralı cümledeki 'Ankara'ya' özel ada getirilen çekim ekiyle ilgilidir; bu, sorulan ses olayı değildir. Bu nedenle doğru cevap C'dir.