2026 KPSS Ortaöğretim Tarih Atatürk İlkeleri Test Çöz

1.

I. 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanına öncülük edilmiştir. II. 1 Kasım 1922’de TBMM tarafından saltanat kaldırılmıştır. III. 3 Mart 1924’te halifelik kaldırılmıştır. Yukarıdakilerden hangileri Atatürk İlkeleri’nin devlet ve toplum düzenine ilişkin dönüşüm sürecinde yer alan somut gelişmelerdendir?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

Doğru cevap I, II ve III’tür. Kaynaklarda Atatürk’ün 1923’te Cumhuriyet’in ilanına öncülük ettiği, 1 Kasım 1922’de saltanatın kaldırıldığı ve 3 Mart 1924’te halifeliğin kaldırıldığı açıkça verilmiştir. En güçlü çeldirici D seçeneğidir; çünkü II ve III doğru görünse de I de aynı dönüşüm zincirinin parçasıdır ve dışarıda bırakılamaz.

2.

I. Türkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920’de Ankara’da açılmıştır. II. Mustafa Kemal, 1923’te Türkiye Cumhuriyeti’nin ilanına öncülük etmiştir. III. Cumhuriyetin ilanıyla birlikte ilk cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Doğru cevap A’dır; çünkü verilen bilgiler Mustafa Kemal’in hem TBMM’nin açıldığı süreçte yer aldığını hem de 1923’te Cumhuriyetin ilanına öncülük ettiğini gösterir. En güçlü çeldirici B’dir; ancak TBMM’nin açılması ile saltanatın kaldırılması arasında doğrudan bir zorunluluk ilişkisi kaynaklarda verilmemiştir, bu nedenle aşırı-genellemedir.

3.

“Fabrika kurmak gerektiğinde devlet geri durmayacak; fakat iktisadî hayat bütünüyle memur zihniyetine de bırakılmayacaktır.”

Bu sözlere bakılarak aşağıdakilerden hangisinin vurgulandığı söylenebilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

Doğru cevap C’dir. Alıntıda devletin gerektiğinde ekonomik alana girmesi, fakat her şeyi tümüyle devletleştirmemesi anlatılmaktadır; bu, ılımlı devletçilik anlayışının özüdür. En güçlü çeldirici B’dir; millî ekonomi çağrışımı kurabilir, ancak alıntının esas belirleyici yönü müdahalenin biçimidir.

4.

1923’te Türkiye Cumhuriyeti ilan edilmiş, 3 Mart 1924’te halifelik kaldırılmış ve aynı gün Tevhid-i Tedrisat Kanunu kabul edilmiştir.

Buna göre bu gelişmelerin aşağıdakilerden hangisine işaret ettiği söylenebilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Doğru cevap A’dır. Cumhuriyetin ilanı, halifeliğin kaldırılması ve öğretimin birleştirilmesi birlikte değerlendirildiğinde yeni devlet yapısının merkezî ve bütüncül biçimde kurulmak istendiği sonucu çıkar. En güçlü çeldirici D’dir; Tevhid-i Tedrisat tam tersine eğitim alanındaki dağınıklığı sona erdirme yönündedir.

5.

Aşağıdakilerden hangisi Ankara'nın başkent oluşuyla ilgili tarih bilgisini doğru yansıtmaz?

Çözümü gör

Doğru cevap: B

Ankara'nın başkent oluşu 13 Ekim 1923 tarihinde gerçekleşmiştir. B seçeneği yalnızca yılı 1922 olarak değiştirerek bilgiyi bozar; diğer seçenekler aynı tarihsel olguyu doğru ifade eder.

6.

1 Kasım 1922'de saltanat kaldırılmış, devlet başkanlığı ve rejim sorunu gündeme gelmiş; bu süreç 29 Ekim 1923'te yeni yönetim biçiminin ilanıyla sonuçlanmıştır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu gelişmelerle doğrudan ilişkilidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

29 Ekim 1923, Cumhuriyet'in ilan edildiği tarihtir ve saltanatın kaldırılmasından sonra ortaya çıkan rejim sorunuyla bağlantılıdır. Ankara'nın başkent oluşu 13 Ekim 1923'tür; bu nedenle B seçeneği en güçlü ancak yanlış çeldiricidir.

7.

Lozan Antlaşması sonrasında İstanbul ve çevresi TBMM'ye iade edilmiş, İstanbul'un yeniden başkent olması tartışılırken Ankara'nın başkent yapılması kararlaştırılmıştır.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi bu gelişmenin doğrudan sonucudur?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Ankara'nın başkent oluşu 13 Ekim 1923 tarihinde gerçekleşmiştir. İstanbul'un yeniden başkent olması tartışılmış olsa da sonuç Ankara'nın başkent seçilmesidir; B seçeneği ise tarihi Cumhuriyet'in ilanıyla karıştırmaktadır.

8.

29 Ekim 1923 tarihli gelişmeyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru değildir?

Çözümü gör

Doğru cevap: D

29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edilmiştir. Saltanatın kaldırılması ise 1 Kasım 1922'de gerçekleştiğinden D seçeneği bu tarihle bağdaşmaz.

9.

Atatürk ilkeleri arasında, halkın yönetimini esas alan ve 29 Ekim 1923'teki rejim tercihiyle ilişkilendirilen ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Halkın yönetimi anlayışını esas alan ilke Cumhuriyetçilik'tir. Milliyetçilik ulusal kimliği, Halkçılık ise toplumsal eşitliği öne çıkarır; bu nedenle en güçlü çeldirici olan Halkçılık doğru değildir.

10.

1 Kasım 1922'de Osmanlı hanedanının devlet yönetimindeki siyasal yetkisine son veren gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

1 Kasım 1922 tarihinde gerçekleşen gelişme Saltanatın kaldırılmasıdır. Cumhuriyet'in ilanı 29 Ekim 1923'te gerçekleştiğinden, tarih bakımından en güçlü çeldirici olsa da doğru değildir.