2026 KPSS Önlisans Türkçe Ses Bilgisi Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
Türkçede bazı sözcükler ek aldığında sözcüğün iç yapısında bir ses değişikliği görülür. Bu değişiklik, özellikle iki heceli sözcüklerde ikinci bölümdeki dar seslerden birinin kullanılmaması biçiminde ortaya çıkabilir. Ancak tek heceli sözcüklerde aynı durum genel bir özellik değildir.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada, ek alan bazı sözcüklerde ikinci hecedeki dar ünlünün kullanılmayabileceği belirtilmektedir. Bu nedenle A seçeneği parçadaki iki ayrı yargının ortak sonucudur; E ise dar ünlüyle sınırlı durumu bütün seslere genişlettiği için yanlıştır.
- 2.
Türkçede geniş ünlüyle biten bir eyleme “-yor” eki getirildiğinde, söyleyişte ilk sesin niteliği değişebilmektedir. Bu cümlede anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Cümle, geniş ünlüyle biten bir eyleme “-yor” getirildiğinde değişikliğin ortaya çıkabileceğini bildirmektedir. B seçeneği bu olasılığı korur; A ise cümledeki “görülebilir” anlamını kesinliğe dönüştürdüğü için yanlıştır.
- 3.
Türkçede sözcük sonundaki sert seslerle eklerin başlangıç sesleri arasında bir uyum aranabilir. Sözcük sert bir sesle bittiğinde, buna gelen ekin başlangıcındaki ses de sertleşebilir. Buna karşılık bazı sözcükler, ünlüyle başlayan ek aldıklarında son seslerinde yumuşama gösterebilir.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada sert sesle biten sözcüğe gelen ekin başlangıcındaki sesin sertleşebileceği açıkça kurulmaktadır. A seçeneği bu koşullu ilişkiyi doğru aktarır; B ise ünlüyle başlayan eklerdeki yumuşama olasılığını sertleşme olarak değiştirir.
- 4.
“Türkçede bir yapı, kendisine sonradan katılan unsurla içindeki küçük bir öğeyi yitiriyorsa bu değişim rastlantı sayılmaz.” Bu cümlede anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Cümledeki “sonradan katılan unsurla içindeki küçük bir öğeyi yitirme” anlatımı, ek alan sözcüğün ikinci hecesindeki dar ünlünün düşmesini karşılar. B seçeneği düşmenin yerini, C seçeneği ünlünün niteliğini değiştirir; D farklı bir ünsüz olayını, E ise ek alma koşulunun bulunmadığını ileri sürer.
- 5.
I. Ankara'da sınıfta sessizce bekledik. II. İzmir'de kitabı masanın üzerine bıraktı. III. Bursa'da ağaçtan düşen yapraklar toplandı. IV. İstanbul'da yurtlar bu yıl yenilendi. V. Yahya Kemal'in şiirleri törenle okundu.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde p, ç, t, k seslerinden biri ünlüyle başlayan bir ek aldığında yumuşamıştır?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
B cümlesinde “kitap” sözcüğünün sonundaki p sesi, ünlüyle başlayan ek alınca b sesine dönüşerek “kitabı” olmuştur. D cümlesindeki “ağaçtan” sözcüğünde ise ek sertleşmiştir; C, A ve E cümlelerinde aranan yumuşama yoktur.
- 6.
I. 2023 yılında Ahmet, burnu kanayan arkadaşını sağlık merkezine götürdü. II. Yahya Kemal'in kitabı, İstanbul'daki kütüphanede özel bir bölümde korunuyor. III. Türk Dil Kurumu, 2024'te başlayan çalışmalarıyla söz varlığını inceliyor. IV. Lozan görüşmelerinde görevli heyet, kitap okuyan gençlerle sohbet etti. V. Mevlânâ'nın anıldığı Mart programı, Konya'da geniş bir katılımla düzenlendi.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde geniş ünlüyle biten bir fiile -yor eki getirilmesiyle oluşan ses değişimi vardır?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
B cümlede “inceliyor” sözcüğünün fiil tabanı geniş ünlüyle biter ve -yor ekiyle birlikte daralma görülür. C içindeki “burnu” ünlü düşmesine, E içindeki “kitabı” ünsüz yumuşamasına örnektir; A ise ulama bakımından değerlendirilir.
- 7.
I. Ankara'da düzenlenen 2024 toplantısında müdür, ağzından çıkan her sözü dikkatle seçti. II. Ece, İzmir Kitap Fuarı'nda aldığı romanı akşam otobüsünde okudu. III. Bursa'daki müze, 29 Ekim 2024'te ziyaretçilere ücretsiz açıldı. IV. Prof. Dr. Selin Aras, Karadeniz araştırmasını yeni bir raporla yayımladı. V. Türkiye Büyük Millet Meclisi arşivindeki belge, Cumhuriyet'in ilk yıllarına ışık tutuyor.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde, bir sözcük ek aldığında ikinci hecesindeki dar ünlünün düştüğü görülmektedir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
E cümlesinde “ağız” sözcüğü ek aldığında ikinci hecedeki dar ünlü düşerek “ağzından” biçimine dönüşür. B cümlesinde böyle bir ses olayı yoktur; C, D ve A ise farklı ses bilgisi özellikleriyle karıştırılabilecek kullanımlar içermektedir.
- 8.
I. İstanbul'daki toplantı, araştırmacıların ortak çalışmasıyla tamamlandı. II. Yahya Kemal'in şiirleri, Boğaziçi manzarası eşliğinde okundu. III. Çocuklar, Ankara Kalesi çevresinde tarihi yapıları inceledi. IV. Ankara'daki konferans saat dokuzda başlıyor. V. Dede Korkut anlatıları, Bursa'daki kütüphanede öğrencilerle buluştu.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde, geniş ünlüyle biten bir fiile “-yor” eki getirildiğinde oluşan ses olayı vardır?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
D cümlesinde “başla-” fiiline “-yor” eki geldiğinde sondaki geniş ünlü daralarak “başlıyor” biçimi oluşmuştur. C, B, A ve E cümlelerinde “-yor” ekine bağlı bu daralma yoktur; bunları ünlü düşmesiyle karıştırmamak gerekir.
- 9.
I. Kars'ta tek heceli “yol” sözcüğü, tabelada açıkça yazılıydı. II. Trabzon'da çalışan Mert, kitabı çantasına koydu. III. Eylül, Ankara yolculuğunda her sabah başlıyor. IV. Bora, sınıftan çıkıp bahçeye yöneldi. V. Çanakkale'ye giden kafile akşam döndü.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde, sözcük kökündeki sert ünsüzün ünlüyle başlayan ek nedeniyle değiştiği görülür?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
D cümlesinde kitap sözcüğü ünlüyle başlayan ek aldığında sonundaki k sesi ğ sesine dönüşerek kitabı biçimini almıştır. B tek heceli sözcüklerdeki genel duruma, A ünlü daralmasına, C ünsüz benzeşmesine, E ise ulama örneğine karşılık gelir.
- 10.
I. Ankara'da, “kent” sözcüğünün çoğul biçimi üzerine kısa bir çalışma yapıldı. II. Çocuğun ağzını temizlemesi için ılık su hazırladı. III. Ece, “taş” sözcüğüne gelen eki tahtaya yazdı. IV. “Genç” sözcüğünün çoğul biçimi metinde iki kez geçti. V. “Yol” sözcüğü, İzmir'deki gezi yazısında sıkça kullanıldı.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde bir sözcüğün ek alması sırasında ikinci hecesindeki dar ünlü düşmüştür?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
C cümlede “ağız” sözcüğü ek aldığında ikinci hecedeki dar ünlüsünü kaybederek “ağzını” biçimine dönüşür. D, A, E ve B içindeki tek heceli sözcüklerde bu tür bir düşme gerçekleşmemiştir.