2026 KPSS Lisans Tarih İlk Türk İslam Devletleri Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
Bir kaynakta, Karahanlıların İslamiyet’i kabul eden ilk Türk devletlerinden biri olduğu vurgulanmakta; aynı dönemde yazılan bir eserin de Türk-İslam devlet geleneğinin düşünsel yönünü yansıttığı belirtilmektedir.
Bu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Verilen kaynaklara göre Karahanlılar, İslamiyet’i kabul eden ilk Türk devletlerinden biridir. Diğer seçeneklerde yer alan Anadolu, resmî din, son devlet veya kabul etmeme gibi ifadeler kaynakta bulunmamaktadır ve açıkça yanlıştır.
- 2.
Bir öğretmen, Türk-İslam kültürünün oluşum sürecini anlatırken Karahanlılar döneminde devlet yönetimine dair eserlerin yazılmasına ve aynı dönemde İslamiyet’in kabul edilmesinin önemli bir kırılma noktası oluşturmasına dikkat çekmiştir.
Bu anlatıdan hareketle aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Karahanlılar ve Kutadgu Bilig ile ilgili bilgiler kaynaklarda vardır; ayrıca Karahanlıların İslamiyet’i kabul eden ilk Türk devletlerinden biri olduğu belirtilmiştir. Tevhid-i Tedrisat Kanunu ise 3 Mart 1924 tarihli bir Cumhuriyet dönemi düzenlemesidir ve bu bağlamda Karahanlılarla ilişkilendirilemez.
- 3.
840 yılında Karluk Türkleri tarafından kurulan Karahanlı Devleti, 1040'lı yıllarda Doğu ve Batı Karahanlılar olmak üzere iki kola ayrılmıştır. Doğu Karahanlılar 1211'de, Batı Karahanlılar ise 1212'de Harzemşahlar tarafından yıkılmıştır.
Bu bilgilere göre Karahanlı Devleti'nin siyasi tarihiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
840'tan 1040'lı yıllara kadar geçen süre yaklaşık 200 yıldır; dolayısıyla Karahanlıların bölünmeden önce tek çatı altında kaldığı yargısı doğrudan kaynaklardan çıkarılabilir. B şıkkı yanlıştır; Doğu Karahanlılar 1211'de, Batı Karahanlılar 1212'de yıkılmıştır, yani eş zamanlı değildir. D şıkkı cazip görünmektedir çünkü Batı Karahanlılar bir yıl daha yaşamıştır; ancak bu 'daha uzun direnç gösterdi' genellemesini desteklemez, yalnızca bir yıl sonra yıkılmıştır. E şıkkı ise kaynaklarda bölünmenin nedenine dair herhangi bir bilgi bulunmadığından çıkarım yapılamaz.
- 4.
Aşağıdakilerden hangisi, 840-1212 yılları arasında Orta Asya ve Mâverâünnehir'de hüküm süren Karahanlılar hakkında doğru bir bilgi değildir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Karahanlıların her iki kolunu da yıkan devlet Harzemşahlardır; Selçuklular değil. Bu nedenle E şıkkı yanlış bir bilgidir. A şıkkı doğrudur (Karluk Türkleri). B şıkkı doğrudur (ilk Türk-İslam hanedanı). C şıkkı doğrudur (Kaşgar ve Balasagun). D şıkkı doğrudur (1040'lı yıllarda ikiye ayrılma). Selçuklular da aynı dönemde bölgede güçlü bir devlet olduğundan bu şık önemli bir ünlü-isim mıknatısı çeldiricisidir.
- 5.
840'ta Orta Asya ile Mâverâünnehir'de kurulan, Karluk Türk kökenli olup bölgede kurulan ilk İslam hanedanı kabul edilen devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Doğru cevap Karahanlılar'dır; 840'ta Orta Asya ve Mâverâünnehir'de kurulan, Karluk Türklerine ait ve bölgede ilk İslam hanedanı sayılan devlet budur. Güçlü çeldirici Gazneliler de Türk-İslam devletidir; ancak kaynaklarda 'Orta Asya'da kurulan ilk İslam hanedanı' niteliği Karahanlılara aittir.
- 6.
Bilge Kül Kadır Kağan tarafından kurulan ve başkentleri arasında Kaşgar ile Balasagun bulunan bir Türk-İslam devletinin, 1040'lı yıllarda doğu ve batı olmak üzere iki kola ayrıldığı bilinmektedir.
Buna göre bu devletle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Doğru cevap B'dir. Kuruluş, birden fazla başkent bilgisi ve özellikle 1040'lı yıllarda doğu-batı şeklinde iki kola ayrılma olgusu, siyasal yapıda bölgesel ayrışma bulunduğunu gösterir. A seçeneği bu bilgiye açıkça aykırıdır; çünkü iki kola ayrılma tek merkezli yapının kesintisiz korunmadığını gösterir. C seçeneği de Kaşgar yanında Balasagun'un da başkentler arasında yer alması nedeniyle yanlıştır.
- 7.
1211 yılında Harzemşahlar tarafından yıkılan ve hanedanın doğu kolunu oluşturan yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
1211 yılında Harzemşahlar tarafından yıkılan kol Doğu Karahanlılardır. Batı Karahanlılar da benzer bir tarihsel çerçevede yer alsa da onların yıkılış yılı 1212'dir. Bu yüzden en güçlü çeldirici B yanlıştır.
- 8.
Bir döneme ait kısa bir metinde şu ifade yer almaktadır: "Orta Asya’da ilk kez İslam çizgisinde kurulan bu hanedan, Karluk boylarının siyasî mirasını taşıdı." Bu ifadeden aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Bu sözlere bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Metindeki 'Karluk boylarının siyasî mirası' ve Orta Asya vurgusu, hanedanın Türk kökenli bir siyasal yapı olduğunu gösterir. En güçlü çeldirici E’dir; fakat metinde kuruluşun yüzyılına dair bilgi yoktur, yalnızca ilk İslam hanedanı niteliği ima edilmektedir.
- 9.
1040’lı yıllarda Doğu ve Batı kollarına ayrılan, başkentleri arasında Kaşgar bulunan ve 1211’de Doğu kolu Harzemşahlar tarafından yıkılan hanedan aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
1040’lı yıllarda iki kola ayrılma, Kaşgar ve 1211’de Doğu kolunun Harzemşahlar tarafından yıkılması Karahanlıları işaret eder. En güçlü çeldirici Harzemşahlar’dır; ancak soru bir yıkıcı güç değil, bölünme ve başkent ipuçlarını birlikte istemektedir.
- 10.
“Orta Asya’da yükselen bu hanedan, Karluk Türklerinin siyasal mirasını taşımış ve 840-1212 yılları arasında etkili olmuştur. Başkentlerinden biri Kaşgar olan bu devlet, Türk-İslam tarihinde erken bir dönüm noktası sayılır.”
Bu sözlerde tanıtılan devlet aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Alıntıda 840-1212 yılları, Karluk Türk mirası ve Kaşgar başkenti açıkça verilmiştir; bunlar Karahanlıları işaret eder. Dolayısıyla doğru cevap A’dır. En güçlü çeldirici C’dir; Selçuklular da Türk-İslam tarihi içinde yer alır, ancak verilen kurulum ve başkent bilgisi Karahanlılarla örtüşür.