2026 KPSS Lisans Tarih Atatürk İlkeleri Test Çöz

1.

Laiklik ilkesinin temel anlamı aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: B

Laiklik, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını esas alır.

2.

1924’te halifeliğin kaldırılmasının ardından eğitim alanında yeni bir düzenleme yapılmış, aynı gün kabul edilen kanunla öğretim birleştirilmiştir. Bu süreçte devletin dinî otoriteden ayrı bir eğitim düzeni kurma isteği de belirginleşmiştir.

Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: A

Halifeliğin kaldırılmasıyla dinî otoritenin devlet düzenindeki etkisi azalırken, öğretim birliğiyle eğitim tek elde toplanmıştır. Bu iki gelişme birlikte laiklik yönünü, cumhuriyetçi düzenin kurumsallaşmasını destekler. B, C, D ve E seçenekleri ise bu olayların yönüyle uyuşmaz; özellikle öğretim birliğinin eğitimi ayrıştırdığı söylenemez.

3.

Bir tarihî incelemede, Cumhuriyet’in ilk yıllarında altı temel ilkenin devlet yönetiminde sistemli bir bütün oluşturduğu, bu çerçevenin daha sonra tek bir ad altında anılmaya başlandığı belirtilmiştir.

Bu çerçeveye ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi söylenemez?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

Altı Ok’un altı temel ilkeden oluştuğu ve 1931’de Kemalizm adıyla anılmaya başlandığı bilgileri doğrudur; devlet yönetimine yerleşmesi de metnin içeriğidir. Ancak bunu ‘bir tek ekonomik anlayış’ ile sınırlamak yanlış olur; çünkü Atatürk İlkeleri yalnızca ekonomi değil, siyaset ve toplum düzenini de kapsar. Bu nedenle söylenemez olan E’dir.

4.

1923 sonbaharında yeni devletin yönetim biçimi üzerindeki tartışmalar yoğunlaşmış, kısa süre sonra rejimin adı resmen belirlenmiş ve yürütmenin başına Mustafa Kemal seçilmiştir. Bu gelişme, egemenliğin kaynağına ilişkin anlayışın da açık biçimde ortaya konulduğunu göstermiştir.

Aşağıdakilerden hangisi, verilen gelişmelerin ortak sonucuna yönelik bir çıkarım olarak söylenebilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: B

Metinde rejimin adının belirlenmesi ve Mustafa Kemal’in ilk cumhurbaşkanı seçilmesi, yönetimin kaynağının millete dayandığını gösterir. Bu nedenle doğru çıkarım millî iradenin esas alınmasıdır. Hanedan soyuna dayandırılma ya da saltanatın güçlendirilmesi, metindeki yönelimle çelişir. Din ve devlet işlerinin birbirine bağlanması da bu bağlamdan çıkarılamaz.

5.

Cumhuriyetin ilk yıllarında yeni devletin yönetim esaslarını belirleyen altı temel ilke, zamanla “Altı Ok” adıyla anılmaya başlandı. Bu adlandırma, Cumhuriyet Halk Partisinin programında yer alan ilkeleri tek bir siyasal çerçevede topladı ve devlet yönetiminde benimsenen çizgiyi belirginleştirdi. Daha sonra ekonomi alanında devletin, piyasanın girmediği yerlerde devreye girebilmesini kabul eden bir anlayış da bu çerçeve içinde yorumlandı.

I. Altı Ok’a ilk kez Kemalizm adı 1931 yılında verilmiştir. II. Kemalizm’in ekonomi anlayışı, piyasanın girmediği alanlarda devletin devreye girebilmesini kabul eder. III. Atatürk İlkeleri, devlet yönetimine yerleştirilen altı temel ilkeden oluşur. Yukarıdakilerden hangileri verilen bilgilerden çıkarılabilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: D

Metinde Altı Ok’un adlandırılmasının 1931 yılıyla ilişkilendirildiği, ayrıca Kemalizm’in ekonomi anlayışında devletin piyasanın girmediği alanlarda devreye girebildiği açıkça verilmektedir. Üçüncü ifade de Atatürk İlkeleri’nin altı temel ilkeden oluştuğunu doğrudan destekler. Birinci ifade ise metinde ‘ilk kez’ vurgusunu kesin biçimde karşılayacak şekilde verilmediğinden, yalnız bu öncül çıkarılamaz. Bu nedenle doğru seçenek II ve III’tür. I numaralı öncül, metindeki bilgiye göre savunulabilir değildir.

6.

Kemalizm'in ekonomi alanındaki temel ilkesi olup devletin, özel sektörün girmediği alanlarda piyasaya müdahale edebilmesini meşru kabul eden ve 'ılımlı' biçimiyle tanımlanan ilke aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

Kaynaklar, Kemalizm'in ekonomi politikasının devletçilik ilkesine dayandığını açıkça belirtmektedir. Kaynaklar ise bu devletçiliği 'ılımlı devletçilik' olarak tanımlar ve devletin yalnızca piyasanın girmediği alanlarda devreye girebileceğini ifade eder. Halkçılık (A) toplumsal bir ilke olup ekonomi ilkesi değildir; laiklik (D) din-devlet ilişkisini düzenler, ekonomiyle doğrudan ilgisi yoktur; inkılâpçılık (B) ise sürekli yenilenmeyi ifade eder. Milliyetçilik de (E) siyasi kimliğe ilişkin bir ilkedir. Yalnızca devletçilik, ekonomi alanındaki temel Kemalist ilke olarak tanımlanmıştır.

7.

Kemalist reformların sosyal ve ekonomik hedefleri değerlendirildiğinde, aşağıdaki uygulamalardan hangisi yalnızca ekonomik kalkınma alanına özgü bir hedef olup eğitim alanındaki hedeflerle doğrudan örtüşmez?

Çözümü gör

Doğru cevap: D

Kaynaklar, ekonomik kalkınma ve sanayileşmeyi Kemalist reformların ekonomi alanındaki temel amacı olarak tanımlar; bu hedef doğrudan eğitimle değil, üretim ve iktisadi yapıyla ilgilidir. Kaynaklar, ücretsiz ve zorunlu eğitimi (A) açıkça eğitim alanında bir sosyal ilke olarak belirtir. Kaynaklar ise yüksek öğrenim (B ve E) ile bilimsel faaliyetlere (C) devlet desteğini eğitim-bilim alanında sayar. Çeldiriciler olan B, C ve E aynı eğitim ve bilim kategorisinde kümelenmektedir. D şıkkı, kalkınma ve sanayileşmeyi öne çıkaran tek seçenek olduğundan yalnızca ekonomik hedefle özdeşleşir ve eğitim alanıyla doğrudan örtüşmez.

8.

1931'de Altı Ok'a ilk kez adı verilen, 1935'ten 1937'ye kadar “Kamâlizm” adıyla da anılan kurucu ideoloji aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: C

1931 ipucu Altı Ok'a verilen adın başlangıç yılını, 1935-1937 ipucu ise aynı ideolojinin “Kamâlizm” adıyla da anıldığını gösterir; bu terim Kemalizm'dir. Güçlü çeldirici B, aynı düşünce sisteminin bir ilkesi olsa da bütün kurucu ideolojinin adı değildir.

9.

Altı Ok'a 1931'de "Kemalizm" adı verilmiş, bu ilkeler 5 Şubat 1937'de 1924 Anayasası'na eklenmiştir. Öte yandan Kemalizm, 1935'ten 1937'ye kadar "Kamâlizm" adıyla da anılmıştır.

Bu bilgilere dayanarak Atatürk İlkeleri'nin resmîleşme süreci hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

Çözümü gör

Doğru cevap: B

Kaynaklara göre Altı Ok'a "Kemalizm" adı 1931'de verilmiş, ilkeler ise 5 Şubat 1937'de 1924 Anayasası'na eklenmiştir. Aradaki fark yaklaşık 6 yıldır; dolayısıyla B şıkkı doğrudan bu iki tarih bilgisinin kesişiminden elde edilen çıkarımdır. A şıkkı yanlıştır; adlandırma (1931) anayasaya eklemeden (1937) önce gelmiştir. D şıkkı güçlü bir çeldiricidır: 1935 CHP Programı gerçek bir olgudur, ancak kaynaklar "Kemalizm" adının 1931'de — 1935'ten önce — verildiğini açıkça belirtir. E şıkkı ise "Kamâlizm"in kullanımının 1935'te başladığını, anayasaya eklemenin 1937'de yapıldığını ortaya koyduğundan doğruyu tersine çevirir; "Kamâlizm" adı, anayasaya eklemeden önce değil, eklenme yılıyla eş zamanlı son bulmuştur.

10.

Mustafa Kemal Atatürk’ün devlet yönetimine yerleştirdiği altı temel ilkeye dayanan, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu ideolojisi olarak tanımlanan anlayış aşağıdakilerden hangisidir?

Çözümü gör

Doğru cevap: E

Doğru cevap E’dir. Türkiye Cumhuriyeti’nin Atatürk İlkeleri temelinde oluşan kurucu ideolojisi Kemalizm’dir. Güçlü çeldirici B olan Devletçilik ise bu bütün ideolojinin kendisi değil, altı ilkeden yalnızca ekonomi alanındaki bir unsurudur.