2026 DGS Türkçe Anlatım Biçimleri Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
Bir roman bölümünde kahraman, sabah erkenden evden çıkar, dar sokakları geçer ve istasyona ulaşır. Yazar, kahramanın karşılaştığı kişileri ve bu karşılaşmaların ardından gelişen olayları sırayla verir. Sokakların görünüşü yalnızca olayların geçtiği çevreyi belirtmek için kullanılır.
Bu parçaya göre anlatımın baskın özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada kahramanın evden çıkması, sokakları geçmesi ve istasyona ulaşması gibi olaylar sırayla aktarılmıştır. Bu nedenle baskın özellik olay anlatımıdır. B, C, D ve E başka anlatım biçimleri ya da destekleme yollarıyla ilgilidir.
- 2.
Bir deneme yazısında yazar, “Okur, her düşünceyi kabul etmek zorunda değildir.” diyerek yaygın bir kanıya karşı çıkar. Ardından bu kanının neden yetersiz olduğunu örneklerle açıklamaya çalışır. Yazının amacı, karşı düşüncenin dayanaklarını tartışarak kendi görüşünü temellendirmektir.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada yazarın yaygın bir kanıya karşı çıktığı ve bu kanının yetersizliğini örneklerle göstermeye çalıştığı belirtilmektedir. Bu, karşı düşüncenin geçersizliğini kanıtlama amacını gösterir. Diğer seçenekler parçadaki tartışmacı tutumu karşılamamaktadır.
- 3.
Açıklayıcı metinlerde konu, yalnızca bir tanımla bırakılmaz; örnekler, sayısal bilgiler veya alanında yetkin kişilerin görüşleriyle desteklenebilir. Bu yollar, anlatılan düşüncenin daha anlaşılır ve inandırıcı olmasına katkı sağlar. Ancak bu destekleme yollarının kullanılması, metnin temel amacını değiştirmez.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada örnek, sayısal bilgi ve yetkin kişilerin görüşlerinin düşünceyi desteklediği; buna rağmen metnin temel bilgilendirme amacının değişmediği belirtilmektedir. A bu sonucu doğru biçimde ifade eder. B, C, D ve E destekleme yollarının işlevini ve kullanım alanını yanlış genellemektedir.
- 4.
“Örneklendirme, sayısal verilerden yararlanma ve tanık gösterme” yollarına başvurulan bir yazıda, yazarın temel amacı ele aldığı konuyu okur için anlaşılır kılmaktır. Buna göre bu cümlede anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Cümlede başvurulan yollar, düşünceyi destekleyerek konuyu anlaşılır biçimde sunma amacına yöneliktir. A seçeneğinde karşı görüşü çürütme, C seçeneğinde olay aktarımı, D seçeneğinde görünüşü canlandırma, E seçeneğinde ise kişisel izlenim öne çıkarılmıştır.
- 5.
I. Açıklayıcı anlatım, okura bir konuyu öğretmek veya o konuyla ilgili bilgi vermek amacı taşır. II. Tartışmacı anlatımda yazar, karşı görüşü savunarak onu güçlendirmeyi amaçlar. III. Öyküleyici anlatım, olay anlatımına dayanan metinlerde kullanılır. IV. Betimleyici anlatımda gözlemden yararlanılır ve ayrıntılar zihinde canlandırılır. V. Açıklayıcı anlatım genellikle öğretici metinlerde kullanılır.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde anlatım biçimi bakımından yanlışlık vardır?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Tartışmacı anlatımın amacı karşı görüşü güçlendirmek değil, onun yanlışlığını kanıtlayarak çürütmektir. I, III, IV ve V numaralı cümleler ilgili anlatım biçimlerinin amaç ve özellikleriyle örtüşür.
- 6.
I. Açıklayıcı anlatım, genellikle öğretici metinlerde kullanılan bir anlatım biçimidir. II. Tartışmacı anlatım, karşı görüşü çürütme amacı taşıyan anlatım biçimidir. III. Öyküleyici anlatım, olay anlatımına dayalı metinlerde kullanılan anlatım biçimidir. IV. Betimleyici anlatımda ayrıntılar okuyucunun zihninde canlandırılır. V. Açıklayıcı anlatımın iki türü, açıklayıcı ve sanatsal betimlemedir.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde yüklem çekimli fiildir?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
IV. cümlede “canlandırılır” sözcüğü kip ve kişi eki almış çekimli bir fiildir. Diğer cümlelerde yüklemler isim soylu sözlerle veya adlaşmış fiil biçimleriyle kurulmuştur; özellikle III. cümledeki “kullanılan” sözcüğü çekimli fiil değildir.
- 7.
“Bir makale, belirli bir başlıktaki bilgileri düzenli biçimde sunar; yazarı herhangi bir karşı düşünceyi reddetmeye yönelmez.” Bu cümlede anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Cümlede makalenin bilgi aktarma yönü ve karşı görüşle çatışmaması vurgulanmaktadır. Bu nedenle yazının temel işlevi, ele alınan içeriği okura öğretmektir. B seçeneği güçlü bir çeldiricidir; çünkü karşı görüşü çürütme, tartışmacı anlatımın özelliğidir.
- 8.
Bir metin, okuyucuya bir kavramın özelliklerini düzenli biçimde sunuyor ve kavramın nasıl kullanılacağını örneklerle açıklıyorsa önceliği bilgi aktarmaktır. Böyle metinlerde kişisel izlenimlerden çok öğretme amacı öne çıkar. Bu yaklaşım, yazarın bir görüşü savunmasından farklıdır.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi sözü edilen anlatım biçiminin temel amacını doğru verir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada bilgi aktarma ve öğretme amacı öne çıkarılmıştır. B karşı görüşü çürütmeye, C görünüşü canlandırmaya, D olay örgüsüne, E ise kişisel izlenime dayanır.
- 9.
Bir düşünceyi açıklarken yalnızca bilgi vermek yeterli olmayabilir; düşüncenin anlaşılması için farklı destekleme yollarına başvurulabilir. Örnekler, sayısal veriler ve başkalarının görüşleri bu amaçla kullanılabilir. ---- Böylece anlatılan düşünce, tek bir açıklama biçimine bağlı kalmadan daha anlaşılır duruma gelir.
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Önceki cümlelerde örnek, sayı ve başkasının görüşü sıralanmış; sonraki cümle bunların düşünceyi desteklediğini belirtmiştir. A seçeneği iki cümle arasındaki bağı kurar; diğerleri konu akışını değiştirir.
- 10.
Bir metinde bir kavramın özellikleri açıklanıyor, okuyucuya konu hakkında düzenli bilgiler veriliyor ve anlatım örneklerle destekleniyorsa metnin amacı bilgi aktarmaktır. Bu tür metinlerde okuyucunun zihninde bir yerin görünüşünü oluşturmak ya da bir olay dizisini aktarmak ikinci plandadır. Yazarın temel yönelimi öğretmektir.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Parça bilgi verme, örneklendirme ve öğretme amacını vurgular; görünüşü canlandırma ve olay dizisi aktarmanın ikinci planda olduğunu söyler. D seçeneği ise bu iki işlevin zorunlu olarak birlikte yürütüldüğünü ileri sürerek parçayla çelişir.