2026 AYT Türk Dili ve Edebiyatı Tiyatro Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
Türk edebiyatında sahne için yazılan eserlerin gelişimi, edebiyat dönemleriyle birlikte değerlendirilir. Bu alandaki yenilik, Tanzimat yıllarında Batı’daki tiyatro anlayışının etkisiyle belirginleşmiştir. Böylece tiyatro, yazılı edebiyatın bağımsız bir türü olarak yeni bir yön kazanmıştır.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, Batı etkisiyle yeni tiyatro anlayışının Tanzimat yıllarında belirginleştiğini anlatmaktadır. Cumhuriyet’le başlama, yazılı edebiyatın dışında kalma ve değişiklik oluşturmama yargıları metnin kapsamıyla çelişir.
- 2.
Bir tiyatro eserinin türünü belirlemek için yalnızca sahnede oynanması yeterli değildir. Eserin olaylara yaklaşımı, çatışmanın niteliği ve seyircide oluşturmak istediği etki de dikkate alınır. Bu nedenle güldürü amacı taşıyan bir eserle ağır çatışmaları öne çıkaran eser aynı tür içinde değerlendirilmez.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Parça, tür belirlemede sahnelenmenin tek ölçüt olmadığını; olaylara yaklaşım, çatışma ve seyirci etkisinin de dikkate alındığını belirtir. Bu nedenle bütün türlerin yalnızca sahnelenme biçimine göre ayrıldığı söylenemez.
- 3.
Şinasi, Tanzimat Dönemi’nde gazetecilik ve tiyatro alanlarında eser vermiştir. Görücü usulü evliliğin doğurduğu sorunları işleyen oyunu, bir toplumsal alışkanlığı eleştirmesi bakımından dikkat çeker.
Buna göre Şinasi’nin söz konusu oyunu için aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Görücü usulü evliliği eleştiren eser, toplumsal bir töreyi konu aldığı için töre komedisidir. Diğer seçenekler eserin türünü veya konusunu farklılaştıran kapsam ve tür hataları içermektedir.
- 4.
Tanzimat edebiyatında modern sahne anlayışını temsil eden, Şinasi tarafından yazılan ve toplumdaki evlenme geleneğini eleştiren tiyatro eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Şinasi’nin toplumdaki evlenme geleneğini eleştiren tiyatro eseri Şair Evlenmesi’dir. Diğer eserler tiyatro değil, farklı türlerdeki Tanzimat ve Servetifünun dönemi eserleridir.
- 5.
Tanzimat edebiyatı, Türk edebiyatında yeni türlerin ve yeni anlatım biçimlerinin görüldüğü bir dönemdir. Şinasi’nin sahne eseri, bu dönemde tiyatronun toplumsal eleştiri amacıyla da kullanılabileceğini gösteren örneklerden biridir.
Buna göre Tanzimat dönemindeki tiyatro anlayışıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Şinasi’nin oyununun töre komedisi olması, tiyatronun toplumsal töreleri eleştirmek amacıyla kullanılabildiğini gösterir. Diğer seçenekler tiyatronun toplumsal yönünü reddetmekte veya modern tiyatronun Tanzimat dönemindeki varlığını yanlışlamaktadır.
- 6.
Şinasi’nin 1860’ta yayımlanan, geleneksel evlilik anlayışını sahneye taşıyan oyununun modern tiyatro içindeki yeri düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmiş olması beklenir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Şinasi’nin söz konusu oyunu, toplumdaki evlenme geleneklerini ele aldığı için töre komedisi olarak değerlendirilir. Trajedi ve dram, bu oyunun kaynakta belirtilen türü değildir; şehir tiyatrosu kuruluşu ise ayrı bir kurumsal bilgidir.
- 7.
“Oyuncunun sahnede yapacağı hareket, konuşmanın akışını kesmeden kısa bir işaretle gösterilir.” Bu anlatım, tiyatro metninin hangi yazım uygulamasını karşılar?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
Oyuncuların sergilemesi gereken davranışlar yay ayraç içinde verilir. Perde başları ise yer, dekor ve kişilerle ilgili bilgileri taşır; bu nedenle diğer ifadeler verilen uygulamayı karşılamaz.
- 8.
Tiyatro, Türk edebiyatında yenileşme hareketleriyle birlikte yeni bir ifade alanı kazanmıştır. Şinasi’nin sahne eseri, bu değişimin edebiyat tarihindeki belirgin örneklerinden biridir. Bu nedenle tiyatronun edebî tür olarak ortaya çıkışı, geleneksel seyirlik ürünlerden ayrı bir çizgide ele alınır.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Parça, tiyatronun yenileşme hareketleriyle ilişkisini ve Şinasi’nin eserini açıklar. B, başlangıcı Cumhuriyet Dönemi'ne taşıdığı için parçada yer almayan ve kaynakla çelişen yargıdır; diğerleri metinle uyumludur.
- 9.
Şinasi’nin yazdığı ve Türk edebiyatında töre komedisi olarak bilinen tiyatro eseri aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
Şinasi’nin töre komedisi olarak belirtilen eseri Şair Evlenmesi’dir. Diğer eser adları aynı tür çevresinde bulunan, ancak bu bilgiyle eşleşmeyen adlardır.
- 10.
Şinasi’nin eseri ile Darülbedayi-i Osmanî’nin kuruluşu, Türk tiyatrosunun hem edebî eser hem de kurum bakımından geliştiğini gösteren iki ayrı aşamadır. İlki yenileşme dönemindeki yazılı tiyatro örneğini, ikincisi şehir tiyatrosu kurumunu temsil eder.
Buna göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Parça, Şinasi’nin eserini yazılı tiyatro örneği; Darülbedayi-i Osmanî’yi ise daha sonraki kurumsal aşama olarak ayırır. E bu sırayı doğru kurar; B sırayı tersine çevirir, A ve D eser-kurum ayrımını bozar, C ise iki farklı kavramı özdeşleştirir.