2026 AYT Türk Dili ve Edebiyatı Halk Edebiyatı Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
Mani ve türkü gibi ürünlerde söyleyen kişinin belirli olmadığı, bu ürünlerin toplumsal hafızada ortaklaşa yaşatıldığı görülmektedir. Buna göre bu durum, söz konusu ürünlerin hangi edebî çevre içinde değerlendirilmesi gerektiğine işaret eder?
Buna göre bu durum, söz konusu ürünlerin hangi edebî çevre içinde değerlendirilmesi gerektiğine işaret eder?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Söyleyeni belli olmayan ve ortak malı niteliği taşıyan ürünler Anonim Halk Şiiri kapsamında yer alır. Âşık Tarzı Halk Şiiri ve Dinî-Tasavvufi Halk Şiiri halk şiirinin diğer kollarıdır; Divan Şiiri ile Tanzimat Şiiri ise bu özellikteki ürünlerin bağlı olduğu çevreler değildir.
- 2.
“Güzel âşık cevrimizi / Çekemezsin demedim mi / Bu bir rıza lokmasıdır / Yiyemezsin demedim mi”
Bektaşi çevresinin inanışlarını dile getiren bu sözlerin ait olduğu şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
“Rıza lokması” ve Bektaşi çevresine bağlanan söyleyiş, D türünün inanç alanını gösterir. E, A, B ve C dinî-tasavvufi halk şiirindeki yakın tür adlarıdır; ancak verilen toplulukla kurulan özel ilişki onlara ait değildir.
- 3.
Kızılırmak Türküsü'nde olaylar sözlü aktarım içinde ezgili biçimde anlatılır; bu ürün, çocukları uyutma amacı taşıyan şiirlerden ayrılır. Buna göre ilk ürün için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
Kızılırmak Türküsü için ezgi ve anonimlik özellikleri birlikte düşünüldüğünde C sonucuna ulaşılır. A ise çocukları uyutma işlevini anlatır ve ikinci ürüne aittir.
- 4.
Kızılırmak Türküsü örneğinde dizelerin dörtlü kümeler hâlinde düzenlenmesi, halk şiirinin aşağıdaki özelliklerinden hangisine işaret eder?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Dizelerin dörtlü kümelerle kurulması, D özelliğini doğrudan gösterir. A ise iki dizeli bir kuruluşu ifade eder ve verilen yapıyla uyuşmaz.
- 5.
Halk şiirinin oluşumunda yazılı metinden önce sözlü aktarım belirleyici olmuştur. Şiirler, söyleyeni belli olmayan ortak ürünler hâlinde kuşaktan kuşağa yayılmıştır. Bu özellik, ürünlerin tek bir sanatçıya bağlanmasını güçleştirmiştir.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
Parça, sözlü aktarımı ve söyleyeni belli olmayan ortak ürünleri birlikte vurgular; bu nedenle C sonucuna ulaşılır. B parçadaki yazılı metin öncesi oluşumla çelişir, D ise ortaklık niteliğini tersine çevirir.
- 6.
Halk şiirinin genel yapısı anlatılırken söyleyeni belli olmayan, halkın ortak malı sayılan ürünlerden söz edilmiş; ayrıca bu şiirlerin sözlü biçimde doğup yayıldığı belirtilmiştir.
Buna göre söz konusu ürünlerin oluşum ve aktarım özellikleri birlikte düşünüldüğünde aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
D, söyleyenin bilinmemesi ve ortak mal olma durumunu sözlü yayılmayla ilişkilendirir. B kişisel sanatçı vurgusu yapar; A, C ve E metinde bulunmayan oluşum veya aktarım biçimleri ileri sürer.
- 7.
“Bir şiir, belirli bir ezgiyle söyleniyor ve söyleyeni bilinmiyorsa bu ürün, anonim halk edebiyatının ezgi temelli nazım şekilleri arasında değerlendirilir.”
Bu cümledeki ölçütler birlikte dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söz konusu ürünü karşılar?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Alıntıdaki belirleyici iki ölçüt anonimlik ve kendine özgü ezgidir; bunların birlikte karşılığı Bdür. A, D, C ve E halk edebiyatında yer alsa da verilen ezgi temelli tanımı birlikte karşılamaz.
- 8.
Sözlü ortamda oluşup yaygınlaşan ve hece ölçüsüyle, genellikle yarım uyakla kurulan bir halk şiiri örneği için hazırlanan tanıtım metninde, nazım biriminin belirlenmesi istenmektedir.
Bu tanıtım metninde aşağıdaki ifadelerden hangisinin kullanılması uygun olur?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Sözlü aktarım, hece ölçüsü ve yarım uyak ipuçları halk şiirinin genel kuruluş özellikleridir; bu özellikler içinde nazım birimi olarak B yer alır. E, C, D ve A ise aynı bağlamda verilen nazım birimi bilgisini değiştirir.
- 9.
Karacaoğlan'ın koşmalarında kullanılan dörtlük düzeni, halk şiirinin sözlü gelenekte yayılmasına elverişli bir yapı oluşturur. Bu yapı, şiirin hem kolay aktarılmasını hem de ezberlenmesini sağlar.
Buna göre Karacaoğlan örneği üzerinden halk şiirinin hangi genel özelliğine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
D, sözlü aktarım ve yayılma arasındaki bağı kurar. A yazılı başlangıç varsayımı getirir; C dörtlük yerine beyit kullanır; B kapsamı dinî çevreyle sınırlar; E ise anlatılan aktarım yönünü tersine çevirir.
- 10.
Halk şiirinde ürünün tek bir şairin yazılı tasarısından çok, topluluk içinde yaşatılması önem taşır. Bu şiirler, söyleyen kişi unutulsa bile ortak hafızada varlığını sürdürebilir. Böylece sözlü aktarım, ürünün kişisel sınırlarını aşarak geniş bir çevreye ulaşmasını sağlar.
Bu parçadan halk şiirinin oluşum ve aktarım biçimiyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
C, söyleyenin belirsizliği ile ortak mal oluşunu birlikte karşılar. D topluluk niteliğini kişiselleştirir; B aktarım sırasını ters çevirir; E kapsamı daraltır; A ise ezginin anonimliği ortadan kaldırdığını ileri sürer.