2026 AYT Türk Dili ve Edebiyatı Geçiş Dönemi Eserleri Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
“Hakikatlerin Eşiği” anlamına gelen ve Türklerin İslamiyet etkisindeki ilk dönem ürünleri arasında yer alan eseri yazan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
“Hakikatlerin Eşiği” anlamındaki Atabetü’l-Hakayık, Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılmıştır. Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig’in yazarı olarak bilinir; bu nedenle en güçlü çeldirici olan A seçeneği doğru değildir.
- 2.
Geçiş Dönemi'nde ortaya konan ve adı “Hakikatlerin Eşiği” anlamına gelen eser, Türk edebiyatının İslamiyet etkisindeki ilk ürünleri arasında yer alır.
Buna göre bu eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
Eserin “Hakikatlerin Eşiği” anlamı, Atabetü’l-Hakayık’ı gösterir; bu eser Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılmıştır. Yusuf Has Hacib ise Kutadgu Bilig’in yazarıdır ve bu nedenle en güçlü çeldiricidir.
- 3.
İslamiyet etkisinde köklü bir edebî gelenek oluşuncaya kadar verilen eserlerin yazı sistemi incelenirken, dönem sınırı olarak XIII. yüzyıl dikkate alınmaktadır. Bu bilgiler, aşağıdakilerden hangisinin duyurulmuş olabileceğini gösterir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Dönem eserleriyle ilgili doğrudan yazı sistemi bilgisi, Uygur ve Arap alfabelerinin birlikte kullanıldığını bildirir. Göktürk, Latin ve Kiril alfabelerini içeren eşleştirmeler bu bilgiyle doğrulanmaz.
- 4.
“Hakikatlerin Eşiği” anlamına gelen ve Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılan eser aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
“Hakikatlerin Eşiği” anlamı ve Edip Ahmet Yükneki adı Atabetü’l-Hakayık’ı gösterir. Kutadgu Bilig aynı dönem içinde anılsa da farklı bir eserdir.
- 5.
Bir araştırmacı, Geçiş Dönemi ürünlerini incelerken iki özelliği birlikte vurgulamıştır: Türklerin İslamiyet etkisinde köklü bir edebî gelenek kurmasından önceki ürünler olmaları ve bu ürünlerde iki farklı alfabenin görülmesi. Araştırmacı, bu özelliklerin dönemin hem tarihsel sınırını hem de yazı kültüründeki çeşitliliği belirlediğini ileri sürmüştür.
Bu bağlamda araştırmacının aşağıdakilerden hangisini duyurmuş olması beklenir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Araştırmacının iki alfabenin görülmesine ilişkin vurgusu, Uygur ve Arap alfabelerinin birlikte kullanıldığını gösterir. Yalnız Arap alfabesi ifadesi kapsamı daraltır; XIII. yüzyıl sınırının sonrasına taşınması ise dönem çerçevesini değiştirir.
- 6.
Geçiş Dönemi, Türklerin İslamiyet’i kabul etmeye başladığı yıllardan köklü bir İslamî edebî geleneğin oluştuğu zamana kadar uzanan bir eşik olarak değerlendirilir. Bu dönemde ürün veren sanatçılar, hem eski Türk yazı kültüründen gelen imkânlardan yararlanmış hem de yeni çevrenin alfabelerini kullanmıştır. Bu nedenle dönem, yalnızca kronolojik bir aralık değil, kültürel değişimin de göstergesidir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
Parça, dönemi hem İslamiyet etkisindeki köklü gelenekten önceki aşama olarak hem de iki alfabenin kullanıldığı kültürel eşik olarak tanımlar. Bu nedenle Uygur ve Arap alfabeleri bilgisi doğrudan desteklenir; diğer yargılar dönem sınırını veya alfabe kapsamını değiştirir.
- 7.
“Hakikatlerin Eşiği” anlamını taşıyan bir eser, Geçiş Dönemi'nin öğretici ürünleri arasında anılır.
Bu sözle anlamı belirtilen eserin yazarı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
E, “Hakikatlerin Eşiği” anlamındaki eserin yazarı olarak belirtilir. B Geçiş Dönemi içinde yer alan başka bir eserin yazarıdır; bu nedenle verilen anlamla eşleşmez. Diğer isimler de bu alıntıda belirtilen yazarlık ilişkisini karşılamaz.
- 8.
Geçiş Dönemi ürünleri, Türklerin İslamiyet’i kitleler hâlinde kabul etmeye başlamasından sonra ortaya çıktı. Bu ürünler, İslamiyet etkisinde köklü bir edebî gelenek oluşuncaya kadar sürdü. Dönemin sınırı XIII. yüzyıl olarak gösterilir. Böylece bu eserler, eski Türk kültürü ile yeni edebî çevre arasında bir geçiş alanı oluşturdu.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Parça, ürünlerin İslamiyet’in kabulünden sonra ortaya çıktığını ve köklü gelenek oluşuncaya kadar sürdüğünü belirtir. Bu iki bilgi, ürünlerin eski kültür ile yeni edebî çevre arasında geçiş niteliği taşıdığını gösterir; diğer yargılar parçanın zaman ve ilişki düzenine aykırıdır.
- 9.
Geçiş Dönemi eserleri, Türklerin İslamiyet’i kabul etmeye başladığı ve yeni bir edebî çevrenin oluştuğu süreçte ortaya çıktı. Bu dönemde yazıcılar, önceki kültür çevresinden gelen bir yazı sisteminin yanı sıra İslam medeniyetiyle ilişkili bir yazı sisteminden de yararlandı.
Buna göre bu dönemin eserlerinde kullanılan alfabeler aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Parçada iki farklı kültür çevresine ait yazı sisteminin kullanıldığı belirtilir. Kaynakta bu ikili Uygur ve Arap alfabeleri olarak verilir; tek alfabe veya Latin alfabesi içeren birleşimler doğru değildir.
- 10.
Yusuf Has Hacib'in 1069'da kaleme aldığı ve adı mutluluk kavramıyla ilişkilendirilen eser, Karahanlı dönemi yazılı kültürünün önemli ürünlerinden biridir. Buna göre bu eserle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
D, verilen anlam, yazar ve tarih bilgilerinin birlikte işaret ettiği eserdir. B aynı dönemin başka eserine, E tarihin yanlış değerine, C yazarın değiştirilmesine, A ise eser-yazar ilişkisinin bozulmasına dayanır.