2026 ALES Türkçe Paragrafta Anlam Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
I. “Bir yazının, bir kitabın bölümlerinin başına konulan ve konuyu kısaca tanıtan ibare” ifadesi, başlığın işlevini açıklar. II. “Bir konuşmada, yazıda, eserde ele alınan düşünce, olay veya durum” ifadesi konu kavramını açıklar. III. “Bir yazarın, paragrafta okura iletmek istediği mesaja” ifadesi ana düşünceyi açıklar. IV. “Parçadaki ana düşünceyi destekleyen, konunun daha iyi anlaşılmasını sağlayan düşünceler” ifadesi yardımcı düşünceyi açıklar. V. “Konu, genellikle paragrafın ilk cümlesinde verilir; sonraki cümlelerle geliştirilir.” ifadesi giriş bölümünü açıklar.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde kavramla açıklaması arasında anlam uyuşmazlığı vardır?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
V. cümlede verilen ifade giriş bölümünü değil, konunun paragraftaki yerini ve geliştirilmesini açıklar. I, II, III ve IV numaralı cümlelerdeki kavram-açıklama eşleşmeleri doğrudur.
- 2.
“Bir Şehrin Haritası” başlıklı parçada önce eski sokakların adları anılır. Ardından bu adların, şehirde yaşamış insanların hatıralarını taşıdığı açıklanır. Parçanın sonunda yazar, bir metni anlamanın yalnızca üzerinde konuşulan unsuru bilmekle sınırlı olmadığını; o unsura yüklenen anlamı da kavramayı gerektirdiğini söyler.
Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Parçanın son cümlesi, bilinen unsur ile ona yüklenen anlam arasındaki ayrımı vurgulamaktadır. B seçeneği bu iletinin genelleştirilmiş biçimidir; A yalnızca ilk düzeyde kalır, C ve D kapsamı daraltıp genişletir, E ise parçayla ilgisizdir.
- 3.
Bir yazının başına getirilen “Göçün İzleri” ifadesi, metnin bütün ayrıntılarını sıralamak yerine ele alınan alanı kısa biçimde tanıtmalıdır. Buna göre bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Cümledeki “kısa biçimde tanıtmak” ifadesi, yazının ele aldığı konunun özetlenmesini belirtir. Bütün ayrıntıları açıklamak ve yardımcı düşünceleri ayrıntılandırmak bu kapsamı aşar; asıl mesajı oluşturmak ise farklı bir kavramdır.
- 4.
Bir paragrafın ne hakkında olduğunu belirlemek için yalnızca son cümleye bakmak çoğu zaman yeterli değildir. Metnin başlangıcında ortaya konan unsur, ilerleyen cümlelerde açıklanır ve örneklerle genişletilir. Buna karşılık yazarın okura vermek istediği ileti, bu unsurun kendisiyle aynı değildir. Bu ayrım, kısa bir metni değerlendirirken özellikle önem taşır.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Parça, paragrafın başlangıcında ortaya konan unsurun sonraki cümlelerle açıklanıp genişletilebildiğini belirtmektedir. Bu nedenle B seçeneği parçadan çıkarılabilir. Diğer seçenekler parçada verilen sınırlamaları tersine çevirmekte veya kapsamı genişletmektedir.
- 5.
Bir paragrafı değerlendirirken önce metnin hangi unsur çevresinde kurulduğu belirlenmelidir. Bu unsur çoğu zaman başlangıçta sezdirilir; sonraki cümleler onun farklı yönlerini açıklar. ---- Böylece metnin üzerinde durduğu unsur ile yazarın iletmek istediği mesaj birbirine karıştırılmaz.
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Önceki cümlelerde metnin çevresinde kurulduğu unsurun belirlendiği ve bu unsurun geliştirildiği anlatılmaktadır. Son cümlede ise bu unsur ile yazarın iletisi arasındaki ayrım vurgulanır. B seçeneği bu iki düşünceyi bağlayarak akışı tamamlar.
- 6.
Kısa metinlerde kavramların görevlerini birbirinden ayırmak, anlamı doğru kurmanın temel koşullarından biridir. Metnin konusu, yazıda ele alınan unsuru gösterirken yazarın okura iletmek istediği mesaj başka bir düzeyi ifade eder. Metnin başında yer alan kısa tanıtıcı ifade ise bu unsurlardan farklı bir işleve sahiptir. Bu nedenle kavramları yalnızca benzer sözcüklerden hareketle eşitlemek yanıltıcı olabilir.
Bu parçada aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?
Çözümü gör
Doğru cevap: E
Parçada kavramların görevlerinin ayrılması, konunun ele alınan unsuru göstermesi, yazarın iletisinin farklı olması ve baştaki kısa ifadenin ayrı işlev taşıması anlatılmıştır. Yardımcı düşüncelerin ana düşünceyi örneklerle genişletmesi üzerinde durulmamıştır.
- 7.
Bir metni anlamlandırma sürecinde ilk adım, metnin neyi ele aldığını fark etmektir. Bu temel unsur çoğunlukla başlangıçta sezdirilir ve sonraki cümlelerde çeşitli yönleriyle açıklanır. Metnin asıl iletisi ise bu unsurun adı değil, yazarın okura ulaştırmak istediği mesajdır. Dolayısıyla metni yalnızca ilk cümleye bakarak değerlendirmek de yalnızca son cümleye bağlamak da eksik sonuç verebilir.
Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Parça, metnin ele aldığı unsur ile yazarın iletmek istediği mesajın aynı olmadığını ve metni değerlendirirken bu ayrımın gözetilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. B seçeneği parçanın bütününü kapsayan ana yargıdır. Diğer seçenekler parçadaki sınırlı bilgileri kesin ve yanlış sonuçlara dönüştürmektedir.
- 8.
Bir paragrafın anlamı tek bir cümleye indirgenemese de metnin başlangıcı okura önemli bir yön verir. İlk cümlede ortaya konan unsur, sonraki cümlelerde açıklanarak belirginleşir. Bu açıklamalar, metnin üzerinde durduğu konuyu daha iyi kavramayı sağlar; fakat yazarın temel iletisi, bu unsurun yalnızca adı değildir. Bu yüzden metnin hem gelişme yönü hem de ulaştırdığı mesaj birlikte değerlendirilmelidir.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Parçada yazarın temel iletisinin, metinde ele alınan unsurun yalnızca adı olmadığı açıkça belirtilmektedir. Bu nedenle D seçeneği söylenemez. Diğer seçenekler ilk cümlenin yönlendirici işlevi, konunun geliştirilmesi ve ana iletinin değerlendirilmesiyle uyumludur.
- 9.
“Bir yazıda ele alınan düşünce, olay veya durum, metnin bütün ayrıntılarını değil; metnin üzerinde yoğunlaştığı temel alanı gösterir.” Bu cümlede anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Cümlede, yazıda ele alınan düşünce, olay veya durumun metnin üzerinde yoğunlaştığı alanı gösterdiği belirtilmiştir. Bu anlam B seçeneğinde doğru biçimde karşılanmıştır; diğer seçenekler ayrıntı, ana ileti veya önem bakımından cümlede bulunmayan kesinlikler taşır.
- 10.
“Bir paragrafın başlangıç bölümü çoğu zaman tek cümleyle kurulsa da bu cümlede tanıtılan içerik, sonraki cümlelerde açıklanıp genişletilebilir.” Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: B
Cümle, başlangıç bölümünün çoğu zaman tek cümle olduğunu ve burada tanıtılan içeriğin sonraki cümlelerde geliştirilebildiğini söylemektedir. B seçeneği bu iki bilgiyi birlikte karşılar; A, C, D ve E seçenekleri cümlenin sınırlarını aşan kesin yargılardır.