2026 ALES Türkçe Anlatım Biçimleri Test Çöz
10 özgün soru · online çöz, anında cevabı gör
- 1.
I. Bir kavramın anlamı, okuyucuya doğrudan ve anlaşılır biçimde aktarılmıştır. II. Eski evin dar pencereleri, solgun duvarları ve ağır kapısı sessizce betimlenmiştir. III. Yazar, önce karşı görüşü vermiş, ardından bu görüşün dayanaklarını geçersiz kılmıştır. IV. Kafile sabah yola çıkmış, öğleden sonra dinlenmiş, akşam şehre ulaşmıştır. V. Bu anlatım biçimi, öğretici metinlerde bilgi aktarma amacıyla kullanılır.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde karşı görüşü geçersiz kılma amacı belirgindir?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
III. cümlede önce karşı görüş sunulmakta, sonra bu görüşün dayanakları geçersiz kılınmaktadır. Bu özellik tartışmacı anlatımın amacıdır. II. cümle betimlemeyi, IV. cümle olay aktarımını, V. cümle bilgi vermeyi, I. cümle ise kavramı açıklamayı karşılar.
- 2.
Bir metnin anlatım biçimini belirlerken yalnızca kullanılan sözcüklere bakmak yeterli değildir. Metnin hangi amaçla yazıldığı ve okuyucuda nasıl bir etki oluşturduğu da değerlendirilmelidir. Örneğin bir yerin ayrıntılarını aktaran metinde görsel unsurlar öne çıkarken, bir kavramı açıklayan metinde bilgi verme amacı belirginleşir. ----
Bu parçada boş bırakılan yere düşüncenin akışına göre aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, anlatım biçiminin yalnızca sözcüklerle değil amaç ve aktarım özellikleriyle belirleneceğini açıklamaktadır. A seçeneği önceki cümleleri genelleyerek düşünceyi tamamlar. B, C, D ve E metinde bulunmayan zorunluluklar getirerek akışı bozar.
- 3.
I. Öyküleyici anlatımda olaylar zaman akışı içinde verilir. II. Betimleyici anlatım, varlık ya da yer ayrıntılarını zihinde canlandırır. III. Açıklayıcı anlatım, karşı görüşün yanlışlığını kanıtlamayı amaçlar. IV. Tartışmacı anlatımda karşı görüşün yanlışlığını kanıtlama amacı bulunur. V. Betimleyici anlatımın açıklayıcı ve sanatsal olmak üzere iki türü vardır.
Numaralanmış cümlelerin hangisinde anlatım biçimiyle ilgili bilgi yanlışı vardır?
Çözümü gör
Doğru cevap: C
III. cümlede karşı görüşü yanlışlama amacı açıklayıcı anlatıma yüklenmiştir. Oysa bu amaç tartışmacı anlatıma aittir. I, II ve IV ilgili anlatım biçimlerinin özelliklerini doğru verir; V ise betimlemenin iki türünü doğru biçimde belirtir.
- 4.
Bir metin, dış dünyadaki bir varlığı okuyucunun gözünde belirginleştirmek için renk, biçim, ses ve uzaklık gibi ayrıntılardan yararlanabilir. Bu ayrıntılar, yalnızca bilgi vermek amacıyla sıralanabileceği gibi yazarın kişisel izlenimlerini de yansıtabilir. Dolayısıyla aynı temel anlatım özelliği, aktarımın niteliğine göre farklı görünümler kazanabilir. Metnin amacı ve ayrıntıları kullanma biçimi, bu ayrımı anlamada belirleyicidir.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Çözümü gör
Doğru cevap: D
Parça, ayrıntıların hem bilgi verme hem de kişisel izlenimleri yansıtma amacıyla kullanılabileceğini belirtmektedir. Bu nedenle ayrıntıların her durumda yalnızca bilgi verme amacı taşıdığı söylenemez. A, B, C ve E parçadaki açıklamalardan ulaşılabilen yargılardır.
- 5.
Bir kavramı okura tanıtmak isteyen yazar, öncelikle o kavramın kapsamını belirler. Ardından kavramın temel özelliklerini açık ve düzenli cümlelerle aktarır. Bu yöntemde amaç, okurun zihninde bir olay dizisi oluşturmak ya da bir mekân görüntüsü uyandırmak değil, bilgi edinmesini sağlamaktır.
Bu parçada ağır basan anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada temel amaç, bir kavramın özelliklerini düzenli biçimde öğretmektir. Bu amaç açıklayıcı anlatımın belirleyicisidir; betimleyici anlatım ise ayrıntıları zihinde canlandırmayı, öyküleyici anlatım olay akışını, tartışmacı anlatım karşı görüşü çürütmeyi gerektirir.
- 6.
“Bir metinde yazar, karşısındaki görüşü aktarır; ardından bu görüşün dayanaklarını sorgulayarak kendi düşüncesinin daha geçerli olduğunu göstermeye çalışır.” Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Yazarın karşı görüşün dayanaklarını sorgulaması ve kendi düşüncesini geçerli göstermeye çalışması, karşı görüşü çürütme amacını ortaya koyar. Diğer seçenekler betimleme, öyküleme veya tanımlama gibi farklı özelliklere dayanır.
- 7.
Bir anlatım biçimini belirlerken yalnızca metnin konusuna bakmak yeterli değildir. Yazarın bilgiyi aktarma, bir görüntüyü canlandırma, olayları sıralama veya bir görüşü savunma biçimi de dikkate alınmalıdır. Örneğin bir metin bir yerden söz etse bile ayrıntıları zihinde canlandırmayı amaçlamıyorsa betimleyici özellik taşımayabilir. Bu nedenle anlatım biçimi, metnin amacı ve kuruluş biçimi birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
Bu parçadan aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parça, anlatım biçiminin yalnızca konuya göre değil, amaç ve kuruluş biçimine göre belirleneceğini vurgular. B, C, D ve E seçenekleri bu ölçütü daraltmakta veya metinde bulunmayan zorunlu ilişkiler kurmaktadır.
- 8.
“Bir kavramın ne anlama geldiği, kapsamı ve temel niteliği doğrudan belirtilmiştir.” Bu cümlede anlatılan düşünce geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Cümlede bir kavramın anlamı ve temel niteliği doğrudan verilmektedir. Bu, tanımlamanın ayırt edici özelliğidir; diğer yollar kavramı doğrudan tanımlamak yerine karşılaştırma, örnek, tanık veya ayrıntı kullanır.
- 9.
Gözleme dayalı bir anlatımda ayrıntılar, yalnızca bilgi vermek için sıralanmaz. Bu ayrıntılar, anlatılan varlığın veya yerin okuyucunun zihninde belirginleşmesini sağlar. Ancak her ayrıntılı anlatım aynı işlevi taşımaz; bazı metinlerde ayrıntılar bir kavramı öğretmek için kullanılabilir. Bu nedenle ayrıntının metindeki işlevi, anlatım biçimini belirlemede önemlidir.
Bu parçaya göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada ayrıntıların okuyucunun zihninde bir varlık veya yer görüntüsü oluşturması betimleyici anlatımla ilişkilendirilmektedir. Diğer seçenekler, parçadaki sınırlı yargıları bütüne yaymakta veya açıkça tersine çevirmektedir.
- 10.
Bir metin, okura yalnızca bilgi aktarmakla yetinmeyip onu belirli bir görüş üzerinde düşünmeye de yöneltebilir. Böyle bir metinde yazar, başka bir görüşü ele alır ve bu görüşün geçerli olmadığını göstermeye çalışır. Bu yönüyle metin, herhangi bir kavramı açıklayan yazıdan ayrılır. Çünkü burada temel amaç, bilgiyi düzenlemekten çok karşı görüşü etkisiz bırakmaktır.
Bu parçanın anlatımıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Çözümü gör
Doğru cevap: A
Parçada yazarın başka bir görüşü ele alıp onun geçerli olmadığını göstermeye çalıştığı belirtilmektedir. Bu, tartışmacı anlatımın temel amacıdır; diğer seçenekler tanımlama, betimleme, öyküleme ve açıklama özelliklerini ifade eder.